Huş isketesi

Huş İsketesi, kuzey yarımkürenin arktik ve boreal kuşağına yayılmış, hareketleri kıştan kışa büyük değişkenlik gösterebilen küçük bir ispinozdur. Üreme alanları İskandinavya ve kuzey Avrupa'dan Rusya ve Sibirya boyunca Pasifik kıyılarına, ayrıca Alaska ve Kanada'nın kuzey kesimlerine uzanır. Tundranın çalılık kesimleri ile tayga kuşağında ürer; kışın besin durumuna göre güneye iner. Huş ve kızılağaç tohumlarının az olduğu yıllarda yüzlerce kuşun normal kışlama alanlarının çok ötesine hareket ettiği düzensiz akınlar görülebilir. Türkiye, düzenli üreme ve kışlama sahasının oldukça güneyindedir. Kuzeydeki kış hareketlerinin şiddeti yıldan yıla değiştiğinden güneye ulaşan kuşların sayısı da değişebilir. Bu nedenle ülkede son derece nadir bir kış ziyaretçisi veya rastlantısal konuk niteliğindedir; görülme olasılığı kuzeydeki büyük hareket yıllarında artabilir. Güncel sınıflandırmada eskiden ayrı değerlendirilen bazı redpoll formları Acanthis flammea altında birleştirilmiştir.

Huş İsketesi küçük, hareketli, ince yapılı ve kısa konik gagalı bir ispinozdur. Genel görünüşü açık kahverengi, beyaz ve koyu çizgilerin karışımından oluşur. Alnın ön kısmındaki parlak kırmızı leke erişkinlerin en karakteristik özelliğidir. Çene altında küçük siyah bir leke bulunur; yüz açık renkli, sırt ve böğürler belirgin koyu çizgilidir. Kanatlar koyu kahverengi olup iki açık kanat bandı taşır. Erişkin erkekte özellikle üreme döneminde göğüs ve yüzün yanlarında pembe-kırmızı bir renk gelişebilir; dişide kırmızı alın bulunmasına rağmen göğüs çoğunlukla beyazımsı ve çizgilidir. Genç kuşlar ilk tüylerinde kırmızı alın lekesinden yoksundur ve daha yoğun kahverengi çizgili görünür. Gaga sarımsı veya boynuz renginde, uç kısmı koyudur. Taksonomik birleşme nedeniyle görünüş çeşitliliği oldukça geniştir: bazı bireyler koyu kahverengi ve yoğun çizgili, bazıları çok açık ve beyazımsı olabilir. Bu nedenle açık renkli bireylerin teşhisi yalnız tüy rengine dayanarak güç olabilir. Beslenirken son derece akrobatiktir; ince huş ve kızılağaç dallarına tutunur, baş aşağı sarkarak kozalakçık ve kediciklerden tohum çıkarır. Üreme dışı dönemde sürüler oluşturur. Çağrıları kısa, elektrikli ve cızırtılı sesler ile yükselen ince ötüşlerden oluşur.

Üreme döneminde tundra ile boreal orman arasındaki geçiş kuşağı, bodur huş ve söğüt toplulukları, açık tayga, genç kozalaklı ormanlar, bataklık kenarları ve seyrek ağaçlı kuzey peyzajları temel yaşam alanlarıdır. Yoğun, kapalı ve tekdüze yaşlı ormandan çok açıklıkların, genç ağaçların ve çalıların bulunduğu mozaik yapıyı tercih eder. Kuzeyde tundradaki bodur söğüt ve huşlar arasında, daha güneyde ladin ve çamların bulunduğu açık ormanlarda yuvalayabilir. Yuva çoğunlukla alçak ağaç veya çalı üzerinde, dalların gövdeyle birleştiği korunaklı bir noktaya yapılır. İnce dallar, otlar ve kökçüklerden oluşturulan çanak biçimindeki yapının içi tüy, bitkisel lif gibi yumuşak maddelerle yalıtılır. Üreme dışındaki dönemde habitat seçimi genişler; huş ve kızılağaç toplulukları, nehir kenarı ağaçlıkları, yabani otlu tarlalar, orman açıklıkları, parklar ve bahçeler kullanılabilir. Kışın yerleşim çevresindeki yemliklere de gelebilir. Kalış süresi çoğu zaman tohum bolluğuna bağlıdır; bol tohum sürüleri aynı bölgede tutabilir.

Huş İsketesinin beslenmesinin temelini küçük tohumlar oluşturur. Huş ve kızılağaç tohumları özellikle sonbahar ve kış döneminde başlıca besinleridir; ayrıca söğüt, ladin ve çam tohumları ile çeşitli otların ve otsu bitkilerin tohumlarını tüketir. İnce dalların uçlarına ustalıkla tutunarak kedicikleri gagasıyla açar; gerektiğinde ters asılı durumda beslenebilir. Kış sürüleri yabani otların bulunduğu açık tarlalarda yere inerek de tohum toplar. İlkbahar ve yaz aylarında böcekler, böcek larvaları ve örümcekler beslenmeye eklenir; yavruların gelişme döneminde hayvansal besinin önemi artar. Tohum ürününün miktarı kış hareketlerini etkileyebilir ve zayıf ürün yıllarında sürüler çok geniş alanlara yayılabilir.