Kara Sinekkapan

Kara Sinekkapan, Avrupa'nın büyük bölümünden batı Sibirya'ya kadar uzanan geniş bir alanda üreyen ve kışı Afrika'da geçiren uzun mesafeli göçmen bir türdür. İskandinavya, Britanya, Batı ve Orta Avrupa'dan Baltık ülkeleri ve Rusya üzerinden Ural Dağları'nın doğusuna kadar yayılır; İber Yarımadası ve Kuzey Afrika'da da ayrı üreme toplulukları bulunur. Üreme mevsimi sonunda güneye yönelir ve Akdeniz ile Sahra'yı aşarak Batı ve Orta Afrika'daki kışlama alanlarına ulaşır. İlkbaharda kuzeye döner; erkekler genellikle dişilerden önce üreme alanlarına ulaşır. Türkiye ana üreme yayılışının güneydoğu kenarının dışında kalır ve tür burada esas olarak göç dönemlerinde görülür. İlkbahar ve sonbaharda özellikle ağaçlık alanlar, parklar, bahçeler ve kıyıdaki göç noktalarında rastlanabilir. Türkiye'deki gözlemlerde benzer Alaca ve Halkalı Sinekkapanlardan dikkatle ayrılması gerekir. Türkiye'de geçişte çoğunlukla tek veya az sayıda birey görülür.

Kara Sinekkapan küçük, kompakt gövdeli, iri başlı ve ince sivri gagalı bir orman ötücüsüdür. Üreme giysisindeki erişkin erkek belirgin siyah-beyaz görünür. Baş ve sırt çoğunlukla siyah veya siyaha yakın koyu renkte, alt taraflar beyazdır. Alında bir veya iki beyaz leke bulunabilir; kanatta geniş beyaz bir alan, kuyruğun dış teleklerinde ise beyazlık görülür. Erkeklerin üst taraf rengi yaşa ve bölgeye göre siyah ile kahverengimsi tonlar arasında değişebilir. Dişi çok daha sade olup üst tarafları gri-kahverengi, alt tarafları açık krem-beyazdır; kanattaki beyaz alan yine belirgindir. Sonbaharda erkeklerin tüyleri de daha kahverengi tonlar kazanarak dişiye yaklaşabilir. Gençler kahverengi zemin üzerinde açık benekli görünür. Alaca Sinekkapanla ayrım özellikle dişi ve sonbahar kuşlarında güçtür. Kara Sinekkapanda ensede beyaz yarım halka bulunmaz; kanat ve kuyruktaki beyazlığın biçimi ile kuyruk sokumunun rengi birlikte değerlendirilmelidir. Halkalı Sinekkapanın erişkin erkeğinde ise beyaz ense halkası çok daha belirgindir. Kara Sinekkapan çoğunlukla bir dal üzerinde dik durarak çevresini izler, ardından böceğin peşinden kısa ve çevik bir uçuş yapıp yeniden tünek noktasına döner. Ötüşü kısa ve melodik, çağrıları keskindir. Kanatlarını hafifçe düşürüp kuyruğunu oynatması tünek üzerinde sık görülen davranışlarındandır.

Kara Sinekkapan üreme döneminde başta olgun yaprak döken ormanlar olmak üzere karışık ormanları ve bazı bölgelerde iğne yapraklı ağaçlıkları kullanır. Meşe, kayın, huş ve titrek kavak bulunan ormanlar sık tercih edilir. Tamamen kapalı ve karanlık ormanlardan çok, açıklıkları bulunan, farklı yüksekliklerde dallanma gösteren ve böcek avlamaya elverişli boşluklar içeren olgun ağaçlıklar uygundur. Tür bir kovuk yuvalayıcısıdır; doğal ağaç oyuklarını ve eski ağaçkakan deliklerini kullanır, uygun alanlarda yuva kutularını da kolaylıkla benimser. Yuva çoğunlukla kuru yaprak, ot, ağaç kabuğu parçaları ve ince bitkisel materyalden yapılır. Genç, kovuksuz ormanlar daha az elverişlidir. Göç sırasında habitat seçimi daha geniştir. Orman kenarları, korular, parklar, bahçeler, meyvelikler, kıyı çalılıkları ve seyrek ağaçlıklı alanlarda görülebilir. Kışlama bölgelerinde ise tropikal ve yarı açık ormanlar, savan ağaçlıkları, ikincil ormanlar, bahçeler ve tarım alanlarının ağaçlıklı kesimlerinden yararlanır.

Kara Sinekkapan esas olarak böcekler ve diğer küçük omurgasızlarla beslenir. Sinekler, kınkanatlılar, kelebek ve güve larvaları, karıncalar, arılar, yaban arıları ve örümcekler besinleri arasındadır. En karakteristik avlanma yöntemi, açık görüş sağlayan bir dala tüneyip uçan böceği fark ettikten sonra kısa bir hava akınıyla yakalamak ve tekrar bir dala dönmektir. Bunun yanında yaprak ve dalların üzerinden av toplar, zaman zaman yere inerek zemindeki omurgasızları da yakalar. Üreme döneminde tırtıllar ve diğer yumuşak gövdeli larvalar yavrular için önemli besindir. Yaz sonu ve göç sırasında böceklerin yanında küçük miktarlarda meyve ve tohum da tüketebilir.