Kızıl Ardıç

Kızıl Ardıç, Avrupa'nın kuzeyi ile İzlanda'dan İskandinavya ve Rusya üzerinden Sibirya'nın batı kesimlerine kadar uzanan geniş bir kuşakta üreyen göçmen bir ardıçtır. Kuzeydeki popülasyonların büyük bölümü sonbaharda üreme alanlarını terk ederek Batı, Orta ve Güney Avrupa, Akdeniz havzası, Kuzey Afrika'nın kuzeyi, Anadolu, Kafkasya ve çevresindeki daha ılıman bölgelere iner. Türkiye'de esas olarak sonbahar göçmeni ve kış ziyaretçisidir. Ekimden itibaren görülmeye başlar; kış boyunca özellikle orman açıklıkları, meyveli ağaçlıklar, tarım alanları, parklar ve çalılıklarda karşılaşılabilir. Soğuk hava ve kar örtüsü beslenme alanlarını kapattığında sürüler daha güneye veya alçak kesimlere hareket edebilir. Kışın tek başına görülebilse de çoğunlukla küçük ya da büyük sürüler oluşturur ve Tarla Ardıcı, Öter Ardıç ile Karatavuk gibi diğer ardıçlarla aynı beslenme alanlarını paylaşabilir.

Kızıl Ardıç kompakt yapılı, tipik ardıç görünümünde ve güçlü yüz deseni bulunan bir türdür. En belirgin arazi özellikleri gözün üzerinde uzanan açık krem-beyaz kaş çizgisi ile böğür ve kanat altındaki sıcak kızıl-kestane renktir. Üst taraf zeytinimsi koyu kahverengi, alt taraf açık renkli ve yoğun koyu çizgilidir. Göğüsteki çizgiler yanlara doğru belirginleşirken karın merkezi daha açık kalabilir. Başın yan tarafındaki koyu alan, açık kaş çizgisinin daha da dikkat çekmesini sağlar. Uçuş sırasında kanat altındaki kızıl-turuncu renk çoğu zaman kuşun teşhisini kolaylaştıran en güçlü işaretlerden biridir. Gaga ince ve sivri, bacaklar açık kahverengi tonlardadır. Erkek ve dişi birbirine oldukça benzer. Genç bireyler daha benekli ve pullu görünümlüdür. Öter Ardıçla karıştırılabilir; Kızıl Ardıcın belirgin açık kaşı, kızıl böğürleri ve kızıl kanat altı ayrımda önemlidir. Tarla Ardıcından ise daha koyu, daha küçük görünümlü baş yapısı ve farklı yüz deseniyle ayrılır. Uçuşu hızlı ve doğrudandır. Göç sırasında özellikle gece uçarken ince, uzayan ve hafif ıslığı andıran karakteristik temas sesi sık duyulur; bu çağrı görünmeyen göçmen sürülerin fark edilmesini sağlayabilir.

Üreme döneminde Kızıl Ardıç kuzey Avrupa ve Asya'nın huş, söğüt ve iğne yapraklı ağaçların bulunduğu açık ormanlarında, tayga kenarlarında, nehir vadilerinde ve çalılıklarla bölünmüş nemli arazilerde yaşar. Orman açıklıkları ve seyrek ağaçlık alanlar hem yerde beslenme hem de güvenli yuvalama olanağı sağlar. Yuva ağaç veya büyük çalı üzerinde, bazen gövdeye yakın bir dal çatalında kurulur; Otlar, ince dallar ve köklerden yapılan sağlam yuva çamurla desteklenebilir ve içi daha ince bitkisel malzemeyle döşenir. Üreme dönemi dışında habitat seçimi çok daha geniştir. Açık ormanlar, koruluklar, çitlerle çevrili tarım alanları, meralar, meyve bahçeleri, parklar, bahçeler ve yabani meyve veren çalılıklar kışın önemli yaşam alanlarıdır. İlk kış döneminde çoğu zaman açık kırsal arazilerde beslenirken sert don ve kar koşullarında yerleşim çevresindeki park ve bahçelere daha fazla yaklaşabilir. Türkiye'de özellikle ardıç, alıç ve benzeri meyveli bitkilerin bulunduğu ağaçlık ve çalılık alanlar sürüleri çekebilir. Kışın habitat seçimi büyük ölçüde besinin nerede yoğunlaştığına bağlıdır; bir bölgedeki meyveler tükendiğinde sürü kısa sürede başka bir alana geçebilir.

Kızıl Ardıcın beslenmesi mevsime göre belirgin biçimde değişir. İlkbahar ve yaz aylarında solucanlar, böcekler, böcek larvaları, kınkanatlılar, tırtıllar, örümcekler ve diğer küçük omurgasızlar önemli yer tutar. Yerde kısa koşular yapıp aniden durarak toprağı ve yaprak örtüsünü araştırması tipik ardıç beslenme davranışıdır. Sonbahar ve kışın yabani meyvelerin önemi büyük ölçüde artar; özellikle ardıç, üvez, alıç ve çeşitli çalı meyvelerinden yararlanır. Meyve kaynakları azaldığında sürüler yeni beslenme alanları bulmak için yer değiştirebilir. Kış sürülerinde diğer ardıç türleriyle birlikte aynı ağaç ve çalılarda beslenmesi yaygındır.