Sarıkaşlı çıvgın

Sarıkaşlı Çıvgın, kuzey Avrasya'nın geniş tayga kuşağında üreyen ve kışı Güney ile Güneydoğu Asya'da geçiren uzun mesafeli göçmen bir yaprak ötleğenidir. Ana üreme alanı Ural Dağları'nın doğusundan Sibirya boyunca Rusya'nın Uzak Doğusu'na kadar uzanır; güneyde Kazakistan'ın kuzeyi, Moğolistan, kuzeydoğu Çin ve Amur havzasına ulaşır. Üreme sonrasında kuşların büyük bölümü güneye ve güneydoğuya yönelerek Çin'in güneyi, Himalayalar'ın etekleri ve Güneydoğu Asya'daki kışlama bölgelerine göç eder. Bununla birlikte her sonbahar bazı bireyler batıya yönelir ve Avrupa'ya ulaşır. Eskiden olağan dışı bir sapma olarak görülen bu hareket, özellikle kuzeybatı Avrupa'da son yıllarda düzenli hale gelmiş ve sonbahar kayıtları belirgin biçimde artmıştır. Türkiye de normal Asya göç yolunun batısında kalır; tür ülkemizde nadir bir geçiş konuğudur ve kayıtların çoğu sonbahar dönemindedir. İlkbahar kayıtları çok daha seyrektir; görülen bireyler çoğunlukla normal göç doğrultusundan batıya sapmış kuşlardır.

Sarıkaşlı Çıvgın küçük, zarif, ince gagalı ve son derece hareketli bir yaprak ötleğenidir. Üst tarafları genellikle canlı zeytin yeşili veya yeşilimsi kahverengi, alt tarafları kirli beyazdır; göğüs ve böğürlerde hafif sarımsı ton bulunabilir. En belirgin özelliği, gaga tabanından başlayarak gözün üzerinden enseye doğru uzanan geniş, açık sarı veya sarımsı beyaz kaş çizgisidir. Kaşın altında koyu göz çizgisi bulunur ve bu güçlü karşıtlık yüz ifadesini belirginleştirir. Kanatlarda açık sarımsı uçların oluşturduğu iki belirgin kanat çizgisi vardır; üstteki çizgi daha kısa, alttaki çoğunlukla daha güçlüdür. Koyu üçüncül teleklerin açık kenarları da kanat desenini belirginleştirir. Gaga ince ve koyu, alt gaga tabanı daha açık; bacaklar kahverengimsi veya zeytin tonludur. Erkek ve dişi görünüş bakımından benzerdir; arazide cinsiyet ayrımı güçtür. Hume Çıvgınıyla karışabilir; Sarıkaşlı Çıvgın genellikle daha canlı yeşil, kaşı ve kanat çizgileri daha sarı ve belirgin, bacakları daha sıcak tonludur. Pallas Çıvgınından ise belirgin sarı tepe çizgisinin ve parlak sarı sağrı lekesinin bulunmamasıyla ayrılır. Sürekli dallar arasında hareket eder, kanatlarını hafifçe titretebilir ve yaprakların altını araştırırken kısa süre havada asılı kalabilir. İnce, güçlü ve yükselen iki heceli çağrısı türün arazide fark edilmesini sağlayan en önemli özelliklerinden biridir.

Sarıkaşlı Çıvgın üreme döneminde boreal ve serin ılıman kuşağın genç, açık veya seyrek ormanlarını kullanır. Söğüt ve huş toplulukları, nehir kıyısı ağaçlıkları, açık tayga, genç iğne yapraklı ormanlar ve yaprak döken ağaçlarla kozalaklıların karıştığı ormanlar başlıca habitatlarıdır. Çok kapalı ve tekdüze ormanlardan ziyade farklı yüksekliklerde yoğun yaprak örtüsü sağlayan kenar ve gençleşme alanlarında sık görülür. Yuvasını çoğunlukla yere çok yakın bir noktada, ot kümesinin, köklerin veya alçak bitkilerin arasına gizler. Yuva yan girişli, kapalı bir yapıdadır ve kuru otlarla yapılır. Göç ve kış döneminde habitat seçimi çok daha geniştir. Orman kenarları, söğütlükler, kıyı çalılıkları, parklar, bahçeler, mezarlıklar ve kent içindeki ağaçlık alanlarda görülebilir. Göçte diğer küçük kuşlarla beslenme gruplarına katılabilir.

Sarıkaşlı Çıvgın esas olarak küçük böcekler ve diğer eklembacaklılarla beslenir. Küçük sinekler, sivrisinekler, yaprak bitleri, kınkanatlılar, kelebek ve güvelerin yumurta, tırtıl ve diğer larva dönemleri ile örümcekler başlıca avları arasındadır. Besinini çoğunlukla ağaç ve çalıların yaprakları ile ince dalları arasında arar; özellikle yaprakların alt yüzlerini dikkatle araştırır. Sürekli hareket ederek küçük avları yüzeyden toplar, dal uçlarına ulaşmak için kısa süre havada asılı kalabilir ve uçan böcekleri kısa hava ataklarıyla yakalayabilir. Üreme döneminde yavrular küçük böcek ve larvalarla beslenir. Sonbahar ve kış dönemlerinde küçük meyvelerden sınırlı ölçüde yararlanabilse de beslenmesinin temelini omurgasızlar oluşturur.