Tarakdiş

Tarakdiş, Kuzey Yarımküre'nin serin ve soğuk bölgelerinde geniş dağılış gösteren, büyük ölçüde göçmen bir dalıcı ördektir. Kuzey Amerika'nın Alaska ve Kanada kıyılarından Grönland'a, İzlanda ve İskandinavya üzerinden Rusya'nın kuzeyi ile Sibirya'ya kadar uzanan geniş bir kuşakta ürer. Avrupa'daki üreme alanları özellikle İzlanda, İskoçya, İskandinavya, Baltık çevresi ve kuzey Rusya'da yoğunlaşır. Kuzeyde üreyen kuşlar sonbaharda güneye çekilir; Kuzey Denizi, Baltık, Atlantik kıyıları, Akdeniz, Karadeniz ve Hazar çevresi önemli kışlama bölgeleridir. Türkiye'de üremez; esas olarak kış aylarında görülen bir kış ziyaretçisi ve geçit kuşudur. Karadeniz kıyıları, Marmara çevresi ve uygun denizel sulak alanlarda görülebilir; iç sularda da kaydedilmekle birlikte kışın deniz kıyılarına belirgin bir eğilim gösterir. Sayısı ve görüldüğü alanlar kuzeydeki kış koşullarına göre yıldan yıla değişebilir.

Tarakdiş ince ve uzun gövdeli, nispeten uzun boyunlu, dar kırmızı gagalı ve her iki eşeyde de dağınık görünümlü bir tepelik taşıyan zarif bir tarakdiştir. Üreme giysisindeki erkeğin başı koyu, parlak yeşil-siyah; boynunda belirgin beyaz bir halka bulunur. Göğüs pas rengi-kahverengi zemin üzerinde koyu benekli, yanlar gri, sırt koyudur. Başın arkasındaki uzun ve ince tüyler karakteristik dağınık tepeyi oluşturur. Gaga ince, uzun ve kırmızımsı olup kenarlarındaki geriye dönük dişçikler kaygan balıkları tutmaya uyarlanmıştır. Dişinin başı kızıl-kahverengi, gövdesi gri, boğaz ve boynun ön kısmı daha açık renklidir. Büyük Tarakdiş dişisinden ayrımda baş renginin boyuna keskin bir sınırla değil daha yumuşak biçimde karışması, daha ince gaga, narin gövde ve dağınık tepelik önemlidir. Gençler dişiye benzer fakat daha soluk ve sade desenlidir. Uçuşu hızlı ve güçlüdür; su yüzeyinden kalkarken kısa bir koşuyla hız kazanır. Çoğunlukla sessizdir; kur döneminde erkekten boğuk ve yumuşak çağrılar, dişiden daha sert ve hırıltılı sesler duyulabilir.

Tarakdiş, Büyük Tarakdişten farklı olarak denizel ve kıyısal habitatlarla çok daha güçlü ilişki gösterir. Üreme döneminde kuzey bölgelerindeki göller, geniş nehirler, tundra gölcükleri, kıyısal lagünler, korunaklı deniz koyları ve adalar kullanılır. Tatlı su kadar acısu ve kıyıya yakın tuzlu sularda da üreyebilir. Yuva ağaç kovuğunda değil, çoğunlukla zeminde ve iyi gizlenmiş bir noktadadır; yoğun otların, çalıların veya kayaların arasında, bazen küçük adalarda ve kıyıya yakın korunaklı alanlarda kurulur. Dişi sığ çukuru bitkisel malzeme ve kendi tüyleriyle döşer. Yumurtadan çıkan yavrular kısa süre içinde yuvadan ayrılarak dişiyi suya takip eder ve erken yaşta dalmaya başlar. Üreme sonrasında bireyler güvenli kıyılarda tüy değiştirmek için toplanabilir. Kışın habitat tercihi belirgin biçimde denize kayar; haliçler, lagünler, korunaklı koylar, kıyıya yakın sığ denizler ve nehir ağızları başlıca yaşam alanlarıdır. Balık sürülerinin yoğunlaştığı kıyısal kesimler özellikle tercih edilir. Daha seyrek olarak büyük tatlı su gölleri ve barajlarda da görülür. Petrol kirliliği, balıkçılık ağlarına takılma, kıyı yapılaşması ve yoğun insan etkinliği kışlama ve dinlenme alanlarında baskı oluşturabilir.

Tarakdiş ağırlıklı olarak küçük balıklarla beslenen uzman bir dalıcıdır. Diyet bulunduğu bölgeye göre değişmekle birlikte küçük sürü balıkları, dikenlibalıklar ve genç balıklar önemli avlar arasındadır; sucul böcekler, küçük kabuklular ve diğer omurgasızlar da tüketilebilir. Kuzey İsveç'teki araştırmalarda üreme dönemindeki beslenme etkinliğinin başlıca balık avlarının günlük hareketleriyle yakından ilişkili olduğu ve özellikle üç dikenli dikenlibalığın önemli bir kaynak oluşturduğu gösterilmiştir. Kuş yüzeyde yüzerken başını suya sokarak av arar, ardından bütünüyle dalarak balığı takip eder. Güçlü ayakları su altında itiş sağlar; ince, dişli gaga avın kaçmasını güçleştirir. Genellikle gündüz aktiftir. Uygun alanlarda birkaç kuş birlikte beslenebilir ve yoğun balık sürülerinden aynı anda yararlanabilir.