Ak turna

Ak Turna, dünyanın en nadir turnalarından biri olup doğal üreme alanları yalnızca Arktik Rusya'dadır. Günümüzde esas olarak iki coğrafi nüfus tanınır. Büyük doğu nüfusu Yakutistan'ın tundra sulak alanlarında ürer ve sonbaharda Çin'e göç ederek Yangtze havzasında, özellikle Poyang Gölü çevresinde kışlar. Batı nüfusu Batı Sibirya'daki üreme alanlarından Hazar'ın batısı boyunca İran'ın güney Hazar kıyısındaki sulak alanlarına ulaşır. Geçmişte Batı Sibirya'dan Orta Asya üzerinden Hindistan'daki Keoladeo'ya ulaşan merkezi göç yolu da bulunuyordu; bu nüfus büyük ölçüde ortadan kalkmıştır. Türkiye düzenli göç yolu üzerinde değildir ve tür burada rastlantısal kabul edilir. Tarihsel kaynaklarda 19. yüzyıl sonlarında göç döneminde nadiren görüldüğü bildirilir. Yakın dönemde görülen bazı kuşların ise doğal kökeni tartışmalıdır; 1999'da Sinop-Gerze'de bulunan bireyin Rusya'daki Oka üretim merkezinden kaçmış olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle kayıtlarda bireyin kökeni dikkatle değerlendirilmelidir.

Ak Turna uzun boyunlu, uzun bacaklı, güçlü yapılı ve erişkin giysisinde neredeyse bütünüyle beyaz olan belirgin bir turnadır. Erişkinin alınından göz çevresine ve yüzün ön bölümüne uzanan tüysüz deri koyu kırmızıdır; uzun, güçlü gaga da kırmızımsı tonlardadır. Göz açık sarı veya sarımsı, bacaklar kırmızı-pembe tonundadır. Yerde duran erişkinde gövde, boyun ve kanatlar temiz beyaz görünür. El telekleri ise siyahtır; kanatlar açıldığında beyaz gövdeyle çarpıcı kontrast oluşturur, kapalı kanatta büyük ölçüde gizlenir. Uçuşta boynunu tamamen ileri, bacaklarını geriye uzatır ve geniş kanatlarla güçlü, düzenli vuruşlar yapar. Genç kuşlar erişkinlerden kolay ayrılır: baş, boyun ve üst taraflarında pas rengi, tarçın veya açık kahverengi tüyler bulunur ve beyaz erişkin görünümüne zamanla geçerler. Erkek ve dişi tüy renkleri bakımından benzerdir. Turna ile karşılaştırıldığında erişkin Ak Turnanın beyaz gövdesi ve kırmızı çıplak yüzü ayırt edicidir. Çiftlerin güçlü ve uzağa taşınan karşılıklı çağrıları eş bağının ve bölge savunmasının parçasıdır; temas çağrıları daha yumuşaktır.

Ak Turna, diğer birçok turnadan daha güçlü biçimde sulak alanlara bağımlıdır ve yıllık yaşam döngüsünün hemen her aşamasında sığ su bulunan geniş, açık habitatları kullanır. Üreme alanları Arktik Rusya'nın alçak tundra ve tayga sınırındaki bataklıkları, açık sulak çöküntüleri, gölcüklü bataklık düzlükleri ve geniş sığ tatlı sulardır. Çiftler geniş bölgeler savunur ve insan hareketinin az olduğu açık sulak alanları tercih eder. Yuva çoğunlukla sığ su içinde veya hemen kenarında, çevredeki sucul bitkilerin yığılmasıyla oluşturulan geniş bir platformdur. Genellikle iki yumurta bırakılmasına rağmen yavrular arasındaki güçlü rekabet nedeniyle çoğu başarılı çift yalnızca tek yavru büyütür. Göç sırasında büyük ve izole sulak alanlar önemli konaklama yerleridir. Kışın sığ göller, bataklıklar, su basmış düzlükler ve tarım alanları kullanılabilir. İran'daki batı nüfusu Hazar kıyısındaki sulak alanlar ve su basmış pirinç tarlalarından yararlanır. Çin'deki Poyang Gölü'nde mevsimsel su çekilmesi, kuşların besinlerine ulaşabildiği sığlıkları oluşturur. Barajlar, su yönlendirme projeleri, tarımsal dönüşüm, sulak alan kaybı, avcılık, kirlilik ve insan rahatsızlığı türün göç ağı üzerindeki başlıca baskılardır.

Ak Turna hepçildir ancak özellikle göç ve kış döneminde beslenmesinin büyük bölümünü sucul bitkiler oluşturur. Uzun ve güçlü gagasıyla yumuşak çamuru kazarak bitkilerin besleyici köklerini, rizomlarını ve yumrularını çıkarır; Poyang Gölü'nde su altında yaşayan bitkilerin kök ve yumruları temel besin kaynaklarındandır. Üreme alanlarında diyet daha çeşitlidir; bitkisel besinlerin yanında böcekler ve larvaları, küçük balıklar, kemirgenler ve diğer küçük hayvansal besinler alınabilir. Sığ suda yavaş yürüyerek beslenir, gagasını çamura derin biçimde sokarak yüzey altında saklı besinleri araştırır. Genç yavrular başlangıçta kendi başlarına yeterince kazamadıkları için ebeveynler tarafından beslenir; büyüdükçe erişkinlerin kazma ve besin arama davranışlarını öğrenirler.