Kır incirkuşu

Kır İncirkuşu, Kuzeybatı Afrika ve Güney Avrupa’dan Anadolu, Kafkasya ve Orta Asya üzerinden Moğolistan’a kadar uzanan geniş kuşakta üreyen göçmen bir türdür. Avrupa ve Batı Asya’daki popülasyonlar kışı büyük ölçüde Sahra’nın güneyindeki Afrika’da, doğudaki popülasyonlar ise Afrika’nın kuzeydoğusu ve Güney Asya’ya uzanan bölgelerde geçirir. Türkiye’de yaygın bir yaz göçmeni ve geçit kuşudur; özellikle İç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Ege ve Akdeniz’in uygun açık arazilerinde görülür ve ürer. İlkbaharda çoğunlukla nisan ayında üreme alanlarına ulaşır; sonbahar hareketi ağustos sonundan ekim ayına kadar sürer. Göç döneminde kıyı düzlükleri, tarım alanları ve açık bozkırlarda da görülebilir. Üreme döneminde çoğunlukla tek veya çiftler halinde yaşayan bölgeci bir kuşken göç sırasında küçük, gevşek gruplar oluşturabilir. Kışı Türkiye’de geçirmesi olağan değildir.

Diğer birçok incirkuşuna göre daha açık renkli, uzun bacaklı ve oldukça dik duruşlu görünür. Üst tarafı kum rengi, açık kahverengi veya gri-bej tonlarında ve oldukça desensizdir; alt tarafı krem veya kirli beyazdır. Göğüste çoğunlukla yalnızca hafif ve seyrek koyu çizgiler bulunur, karın ise desensiz görünür. Başta belirgin açık renkli kaş çizgisi ve gözden geçen ince koyu çizgi dikkat çeker. Gaga ince fakat güçlü, bacaklar açık sarımsı veya pembemsi kahverengidir. Kuyruğun dış teleklerindeki beyazlık uçuşta fark edilebilir. Erkek ve dişi görünüş bakımından benzerdir; genç bireyler erişkinlere göre daha belirgin çizgili ve pullu görünebilir. Yerde yürürken gövdesini dik tutması ve uzun bacaklı görünüşü karakteristiktir. Çayır İncirkuşu ve Ağaç İncirkuşuna göre çok daha açık renkli ve daha az çizgilidir. Richard İncirkuşuyla benzerlik gösterebilse de daha narin yapısı, daha kısa arka tırnağı ve farklı sesi ayrımda önemlidir. Uçuş çağrısı kısa, sert ve serçemsi tınılıdır.

Kır İncirkuşu açık, kuru ve sıcak arazilerin tipik türüdür. Bozkırlar, yarı kurak düzlükler, seyrek otlu meralar, taşlık ve kumlu araziler, kuru tarım alanları, nadas tarlaları, kıyı kumulları ve seyrek çalılıklar başlıca yaşam ortamlarıdır. Yoğun ve uzun bitki örtüsünden kaçınır; yerde rahat hareket edebileceği çıplak toprak parçaları ile kısa otların bir arada bulunduğu alanları tercih eder. Üreme bölgesinde erkekler taş, çalı, direk veya küçük yükseltileri ötüş noktası olarak kullanabilir; ayrıca havalanarak yaptığı gösteri uçuşu sırasında da öter. Yuvasını yere, çoğunlukla bir ot kümesi, taş veya küçük bitkinin korumasındaki sığ çukura yapar. Kuru otlar, ince kökler ve bitki liflerinden oluşturulan yuva çevreyle çok iyi kamufle olur. Genellikle 4–5 yumurta bırakır. Yavrular yuvadan ayrıldıktan sonra da bir süre ebeveynleri tarafından beslenir. Tarımsal alanlarda yoğun sürüm, erken biçim ve habitatın çalılık veya yoğun bitki örtüsüne dönüşmesi uygun üreme alanlarını azaltabilir.

Beslenmesinin büyük bölümünü böcekler ve diğer küçük omurgasızlar oluşturur. Kınkanatlılar, çekirgeler, karıncalar, sinekler, küçük kelebek ve güveler, tırtıllar, böcek larvaları ve örümcekler başlıca avları arasındadır. Özellikle üreme döneminde ve yavruların büyütülmesi sırasında hayvansal besinler ağırlık kazanır. Sonbaharda böceklerin azalmasıyla çeşitli küçük tohumlar ve diğer bitkisel materyaller de beslenmeye katılabilir. Avını esas olarak yerde arar; kısa otlar ve çıplak toprak üzerinde yürüyerek veya kısa koşular yaparak fark ettiği böcekleri toplar. Zaman zaman bir taş veya alçak yükselti üzerinde çevresini gözleyip ardından yerdeki ava yönelir. Hareketli böcekleri kısa sıçrayışlarla takip edebilir ve nadiren kısa uçuşlarla havadan yakalayabilir. Seyrek bitki örtüsünü tercih etmesinin temel nedenlerinden biri, yerde yaşayan omurgasızlara kolayca ulaşabilmesidir.