Küçük Ebabil

Küçük Ebabil, Afrika'nın büyük bölümü, Orta Doğu ve Güney Asya boyunca geniş bir dağılışa sahiptir. Batı Afrika'dan kıtanın doğusu ve güneyine, Kuzey Afrika'nın bazı kesimlerinden Arap Yarımadası üzerinden Pakistan, Hindistan ve daha doğudaki bölgelere kadar uzanır. Avrupa'da dağılımı oldukça sınırlıdır; özellikle İber Yarımadası'nın güneyinde yerel koloniler bulunur ve Akdeniz çevresinde seyrek olarak görülür. Popülasyonların bir bölümü yerleşik, bazıları ise mevsimsel veya bölgesel hareketlidir. Türkiye türün esas dağılım alanının kuzey sınırına yakın konumdadır. Ülkemizde nadir ve yerel bir tür olmakla birlikte özellikle güney kesimlerde kayıtları bulunur; uygun bölgelerde üreme de gerçekleştirebilir. Gözlemler çoğunlukla Akdeniz kuşağı ve Güneydoğu Anadolu çevresinde yoğunlaşır. Göç dönemlerinde normal dağılımının dışında görülebilir. Koloni halinde yaşaması nedeniyle uygun bir üreme alanında birden fazla birey birlikte görülürken yakın çevrede tamamen bulunmayabilir.

Küçük Ebabil kompakt gövdeli, kısa kuyruklu ve uzun, dar, orak biçimli kanatlara sahip küçük bir ebabildir. Genel tüy rengi koyu kahverengi ile siyahımsı kahverengi arasında değişir. Boğazındaki belirgin beyaz alan ve özellikle kuyruk sokumundaki geniş beyaz bant en önemli tanı özellikleridir. Beyaz kuyruk sokumu uçuş sırasında koyu sırt ve kuyruk arasında güçlü bir karşıtlık oluşturur ve uzaktan bile fark edilebilir. Kuyruk kısa, köşeli veya çok sığ çatallıdır; Adi Ebabildeki belirgin çatallı ve daha uzun kuyruktan farklıdır. Kanatlar gövdeye oranla uzun olmakla birlikte kuşun genel silueti daha kısa ve toplu görünür. Erkek ve dişi dış görünüş bakımından birbirine çok benzer. Genç bireyler de erişkinlere benzer ancak tüy kenarlarında daha açık tonlar görülebilir. Uçuşu hızlı ve çeviktir; sık kanat vuruşları arasında kısa süzülmeler yapar, ani yön değişiklikleriyle uçan böcekleri takip eder. Diğer ebabiller gibi ayakları yürümeye uygun değildir; dik yüzeylere tutunmak için özelleşmiştir. Türkiye'de görülebilecek diğer ebabillerden beyaz kuyruk sokumu, beyaz boğazı, kısa kuyruğu ve daha kompakt yapısıyla ayrılır. Ak Karınlı Ebabilden ise çok daha küçük görünmesi ve beyaz karnının bulunmamasıyla kolayca ayırt edilir.

Küçük Ebabil doğal kayalıklarla insan yapılarındaki dik yüzeyleri birlikte kullanabilen, koloniyal bir türdür. Kayalık vadiler, uçurumlar ve yarlar doğal üreme ortamlarını oluştururken şehir ve kasabalardaki yüksek binalar, köprüler, viyadükler ve benzeri yapılar da önemli yuvalama alanları sağlayabilir. Özellikle saçak altları, duvar çıkıntıları, köprülerin alt bölümleri ve korunaklı oyuklar tercih edilir. Açık hava sahasının bulunması önemlidir; kuşlar koloniden ayrıldıktan sonra çevredeki vadiler, tarım alanları, sulak alanlar ve yerleşimler üzerinde havada beslenebilir. Yuva diğer birçok ebabilinkinden farklı olarak belirgin bir yapı oluşturur. Ot, tüy ve çeşitli hafif bitkisel parçalar uçuş sırasında toplanır ve tükürükle birbirine yapıştırılır. Yuva çoğunlukla kapalı, kese veya cep benzeri bir biçim alır ve küçük bir girişe sahiptir. Aynı yapı onarılarak tekrar kullanılabilir. Kolonilerde yuvalar birbirine yakın bulunabilir. Tür binalara kolay uyum sağladığından uygun yuva boşluklarının korunması yerel kolonilerin devamlılığı açısından önem taşır.

Küçük Ebabil neredeyse tamamen havada yakaladığı küçük uçan eklembacaklılarla beslenir. Sinekler, küçük kınkanatlılar, kanatlı karıncalar, termitler ve çeşitli küçük böcekler temel avları arasındadır; havada sürüklenen küçük örümcekleri de yakalayabilir. Beslenirken uzun süre yere inmeden açık alanların üzerinde dolaşır ve ağzını açarak uçuş hattındaki avları toplar. Böceklerin yoğunlaştığı su yüzeyleri, tarım alanları ve sıcak hava akımlarının bulunduğu bölgelerde gruplar halinde beslenebilir. Hava koşulları avların yüksekliğini değiştirdiğinden kuşların uçuş seviyesi de gün içinde farklılaşabilir. Yavrular için yakalanan çok sayıda küçük böcek ağızda bir araya getirilerek yuvaya taşınır. Su ihtiyacını da çoğunlukla uçuş sırasında su yüzeyine yaklaşarak karşılayabilir.