Küçük kuğu

Küçük Kuğu, Kuzey Yarımküre'nin arktik ve subarktik bölgelerinde üreyen uzun mesafeli göçmen bir kuğudur. Türün iki ana coğrafi formu bulunur. Avrasya'daki popülasyonlar Rusya'nın kuzeyindeki tundra kuşağında, Avrupa Rusyası'ndan doğuya doğru Sibirya'nın geniş kesimlerinde ürer. Kuzey Amerika popülasyonları ise Alaska ve Kanada'nın kuzeyinde yuvalanır. Sonbaharda donların başlamasıyla üreme alanlarını terk ederek daha ılıman bölgelere göç eder. Avrasya kuşlarının önemli kışlama alanları Kuzey Denizi çevresi, Britanya Adaları, Batı Avrupa, Karadeniz ve Hazar çevresi ile Doğu Asya'da Japonya, Kore ve Çin'dir. Türkiye'de düzenli ve yaygın bir kış ziyaretçisi olmaktan çok, uygun yıllarda ve göç dönemlerinde görülebilen seyrek bir türdür. Göç sırasında aile bağları korunur; genç kuşlar ilk kış boyunca çoğunlukla anne ve babalarıyla birlikte hareket eder. Kışlama alanlarında yüzlerce bireyden oluşabilen topluluklar meydana gelebilir.

Küçük Kuğu, Avrasya'da görülen beyaz kuğular arasında nispeten küçük ve kompakt yapılıdır. Boyu yaklaşık 120–150 cm, kanat açıklığı 167–225 cm arasında değişebilir; ağırlığı çoğunlukla 5–7 kg civarındadır. Erişkinlerin tüyleri tamamen beyaz, bacak ve ayakları siyahtır. Avrasya formunda gaganın büyük bölümü siyah olmakla birlikte tabanında belirgin sarı bir alan bulunur. Bu sarı-siyah gaga deseni bireyler arasında farklılık gösterebilir ve Ötücü Kuğu'dan ayrımında önemli özelliklerden biridir. Küçük Kuğu genel olarak Ötücü Kuğu'dan daha küçük, daha kısa boyunlu ve daha yuvarlak başlı görünür; gagadaki sarı alan da çoğunlukla daha sınırlıdır. Erkek ve dişi benzer görünümdedir, ancak erkek ortalama olarak biraz daha iridir. Gençler ilk dönemlerinde gri-kahverengi tonlarda olup gagaları pembemsi ve koyu renklidir. Yaş ilerledikçe vücut beyazlaşır ve erişkinlerin karakteristik gaga deseni gelişir. Güçlü bir uçucudur ve göç sırasında düzenli sıralar veya V biçimli gruplar oluşturabilir.

Üreme döneminde arktik tundradaki sığ göller, göletler, yavaş akan akarsular, deltalar, bataklıklar ve sucul bitki örtüsü bakımından zengin sulak alanları tercih eder. Özellikle geniş nehir deltaları ve açık tundra içerisinde bulunan sakin su kütleleri önemli üreme habitatlarıdır. Yuva genellikle suyun hemen yakınındaki hafif yükseltilmiş kuru bir noktaya, yosun, ot ve diğer bitkisel materyaller kullanılarak yapılır. Çiftler güçlü eş bağları oluşturur ve üreme döneminde yuva çevresindeki alanı diğer kuğulara karşı savunabilir. Dişi çoğunlukla 3–5 yumurta bırakır. Göç ve kışlama dönemlerinde habitat seçimi önemli ölçüde genişler. Büyük ve sığ tatlı su gölleri, nehirler, rezervuarlar, taşkın ovaları, bataklıklar, haliçler ve gelgit düzlükleri kullanılabilir. Ayrıca pirinç tarlaları, hasat edilmiş tahıl arazileri ve su basmış tarım alanlarında beslenen sürüler görülebilir. Geceyi güvenli açık sularda geçirip gündüzleri çevredeki tarım alanlarına beslenmek için uçması birçok kışlama bölgesinde görülen tipik davranışlardan biridir.

Küçük Kuğu ağırlıklı olarak otçuldur. Üreme alanlarında su bitkilerinin yaprak, gövde, kök, yumru ve rizomlarını tüketir; özellikle sığ sulardaki sualtı bitkileri önemli besin kaynaklarıdır. Uzun boynunu suya daldırarak dipteki bitkilere ulaşabilir ve bazen gövdesinin ön kısmını tamamen suya batırarak beslenir. Sığ sularda dip çamurunu karıştırarak kök ve rizomları çıkarması karakteristik beslenme davranışlarından biridir. Bitkisel besinlerin yanında yumuşakçalar, solucanlar ve çeşitli küçük sucul omurgasızları da tüketebilir, ancak bunlar beslenmesinin daha küçük bir bölümünü oluşturur. Göç ve kışlama dönemlerinde tarım alanlarından yararlanma belirgin biçimde artar. Hasat sonrasında tarlalarda kalan mısır, pirinç, arpa ve diğer tahılları toplar; kışlık buğday gibi genç tarım bitkilerinin sürgünlerini de yiyebilir. Bu nedenle gün içerisinde sulak alan ile çevredeki tarım arazileri arasında düzenli uçuşlar yapabilir. Mevsime ve bulunduğu bölgedeki besin kaynaklarına göre beslenmesini değiştirebilmesi, uzun göç yolculukları sırasında gerekli enerji rezervlerini oluşturmasına yardımcı olur.