Kuzey Çıvgını

Kuzey Çıvgını, kuzey Avrasya'nın geniş kuşağında ve Alaska'nın batı kesimlerinde üreyen, kışı bütünüyle Güneydoğu Asya'da geçiren uzun mesafeli göçmen bir yaprak ötleğenidir. Üreme alanı İskandinavya'nın kuzeyinden Sibirya'ya ve Bering Boğazı üzerinden Alaska'ya kadar uzanır. Sonbaharda doğu ve güneydoğu yönünde çok uzun bir göçe çıkar; Sibirya'da üreyen bireylerin Doğu Asya üzerinden Tayvan, Filipinler ve Endonezya'ya ulaştığı izleme çalışmalarıyla gösterilmiştir. Alaska kuşları da önce Asya'ya geçerek Çin ve Japonya çevresinden Filipinler ve yakın adalara ulaşır. Türkiye normal göç yolunun oldukça batısında kaldığından tür burada son derece nadir bir konuktur. Kuzeyde üreme mevsimi kısa olduğundan kuşlar geç gelir ve yaz sonunda güneye yönelir. Geçmişte aynı tür içinde değerlendirilen Kamçatka ve Japonya popülasyonlarının ayrılmasıyla Kuzey Çıvgınının günümüzdeki kapsamı daha daralmıştır.

Kuzey Çıvgını ince yapılı, uzun kanatlı ve belirgin yüz desenine sahip bir yaprak ötleğenidir. Üst tarafları zeytin yeşili, zeytin-kahverengi veya gri-yeşil; alt tarafları kirli beyazdır ve böğürlerde hafif gri ya da sarımsı ton görülebilir. En dikkat çekici özelliği, gaga tabanından başlayıp gözün üzerinden geriye uzanan uzun ve belirgin açık krem-sarı kaş çizgisidir. Bunun altında koyu göz çizgisi bulunur ve iki çizginin karşıtlığı yüzü belirginleştirir. Gaga ince, sivri ve nispeten güçlüdür; alt gaganın tabanı açık renkli olabilir. Bacaklar genellikle açık kahverengi veya pembemsi tonlardadır. Kanatta çoğunlukla belirgin bir açık kanat çizgisi görülür; bazı bireylerde ikinci, daha silik bir çizgi seçilebilir. Erkek ve dişi benzerdir; gençler daha sıcak tonlu olabilir. Yeşil Çıvgın ve benzer yaprak ötleğenlerinden ayrımında uzun kaş çizgisi, kanat deseni, genel vücut yapısı ve özellikle ses birlikte değerlendirilmelidir. Tüy renkleri ışık ve aşınmayla değişebildiğinden tek renk özelliğiyle teşhis güvenilir değildir. Ötüşü melodik çıvgın ötüşlerinden farklı olarak hızlı, mekanik ve titreşimli bir tril biçimindedir. Çağrısı kısa, sert ve keskin karakterlidir.

Kuzey Çıvgını üreme döneminde kuzey kuşağındaki nemli çalılıklar, açık tayga, orman-tundra geçişleri ve akarsu vadileriyle yakından ilişkilidir. Söğüt, bodur huş ve kızılağaç çalılıkları özellikle önemlidir; bazı bölgelerde seyrek ladin ve diğer iğne yapraklıların çalılarla karıştığı açık ormanları da kullanır. Alaska'da akarsu boyunca uzanan söğütlükler ve nemli bodur çalı toplulukları tipik üreme habitatıdır. Erkekler açık dal uçlarından ötebilir; beslenen kuşlar yapraklar arasında kolayca gözden kaybolur. Yuvasını çoğunlukla zemine, yosunların, ot kümelerinin veya yoğun çalıların altına gizler. Yuva ot, yaprak ve yosundan yapılan kubbemsi bir yapıdadır. Göç sırasında habitat seçimi belirgin biçimde genişler; orman kenarları, parklar, bahçeler ve kıyı çalılıklarında görülebilir. Güneydoğu Asya'daki kışlama alanlarında alçak ormanlardan dağ ormanlarına, plantasyonlardan bahçelere, mangrovlara ve ağaçlıklı tarım alanlarına kadar oldukça çeşitli habitatlardan yararlanır.

Kuzey Çıvgını esas olarak böcekler ve diğer küçük omurgasızlarla beslenir. Küçük kınkanatlılar, sinekler, sivrisinekler, yaprak pireleri, tahtakuruları, mayıs sinekleri, testere arıları, kelebek ve güvelerin tırtılları ile örümcekler başlıca avları arasındadır. Besinini çoğunlukla ağaç ve çalıların yaprakları ile ince dalları arasında sürekli hareket ederek toplar. Yaprak yüzeyindeki avları gagasıyla alır; dal uçlarındaki böceklere ulaşmak için kısa süre havada asılı kalabilir. Uçan böceklerin yoğun olduğu zamanlarda tünekten kısa hava atakları yaparak onları uçuş sırasında da yakalar. Göç sırasında farklı orman ve çalılık habitatlarında hızla beslenerek uzun yolculuk için gerekli enerji rezervlerini yeniler. Avların çoğu küçük olduğundan ince yaprak uçlarını ve sürgünleri tek tek kontrol ederek gün boyunca etkin biçimde beslenir. Kışlama bölgelerinde de beslenmenin temelini omurgasızlar oluşturur.