Mavikuyruklu bülbül

Mavikuyruklu Bülbül, Kuzeydoğu Avrupa'dan Asya'nın Pasifik kıyılarına kadar uzanan geniş kuzey orman kuşağında üreyen göçmen bir türdür. Batıdaki düzenli üreme alanı Finlandiya ve çevresinden başlar; Rusya'nın tayga kuşağı boyunca Sibirya, Kamçatka, kuzey Çin ve Japonya'ya kadar devam eder. Son yıllarda Avrupa'nın kuzeydoğusunda yayılışını batıya doğru genişletmiş ve Finlandiya'daki üreyen popülasyonu belirgin biçimde artmıştır. Üreme sonrasında güneye göç ederek Himalayalar'ın etekleri, Çin'in güneyi, Myanmar ve Hindiçin'in kuzeyi başta olmak üzere Güney ve Güneydoğu Asya'da kışlar. Göç sırasında normal güzergâhının oldukça batısına sapmış bireyler Avrupa'nın farklı bölgelerinde görülür. Türkiye düzenli göç yolunun dışında kalır ve tür ülkede çok nadir, rastlantısal bir konuktur. Türkiye'deki bir gözlem bu nedenle dikkatle belgelenmesi gereken sıra dışı bir kayıttır. Sonbaharda batıya ulaşan bireylerin önemli bölümü genç kuşlardır; sessiz ve saklı davranışları nedeniyle uygun çalılıklarda uzun süre fark edilmeden kalabilirler.

Mavikuyruklu Bülbül küçük, yuvarlak gövdeli, ince bacaklı ve dik duruşlu bir sinekkapangildir. Erişkin erkek son derece karakteristiktir: baş, sırt, kuyruk sokumu ve kuyruk mavi tonlardadır; boğaz açık, alt taraflar soluk gri-beyazdır. Böğürlerin iki yanında bulunan parlak turuncu-kızıl alanlar mavi üst taraflarla güçlü bir karşıtlık oluşturur. Gözün önünden başlayan kısa açık kaş çizgisi yüz desenini belirginleştirir. Dişi çok daha sade kahverengi veya zeytinimsi kahverengidir; buna rağmen mavi kuyruk ve kuyruk sokumu ile turuncu böğürler türün tanınmasını sağlar. Göz çevresindeki açık halka dişide daha belirgin olabilir. Genç bireyler ilk dönemde kahverengi, benekli ve çizgili görünür, ancak kuyruklarında mavimsi ton bulunur. İlk kış erkekleri çoğu zaman dişiye benzer ve erişkin erkeğin güçlü mavi renklerini henüz taşımaz. Gaga kısa, ince ve koyudur; bacaklar da koyu renklidir. Yerde veya alçak dallarda dururken kuyruğunu ve kanatlarını sık sık hafifçe oynatması karakteristiktir. Genellikle örtüye yakın hareket eder, kısa ve hızlı uçuşlarla dallar veya zemin arasında yer değiştirir.

Üreme döneminde Mavikuyruklu Bülbül serin, nemli ve yapısal olarak zengin kuzey ormanlarını tercih eder. Özellikle yaşlı ladin ve diğer iğne yapraklı ormanlar ile huş gibi yaprak döken ağaçların karıştığı ormanlarda görülür. Gölgeli yamaçlar, vadiler, sık çalılık tabakası, yosunlu zemin, devrilmiş ağaçlar ve çürüyen odunun bulunduğu doğal ormanlar elverişlidir. Finlandiya'daki üreme alanlarında yaşlı, insan etkisinin az olduğu yamaç ormanlarıyla güçlü biçimde ilişkilidir. Asya'nın dağlık kesimlerinde karışık ve subalpin ormanlarda, ağaç sınırına yakın alanlarda da üreyebilir. Yuvasını çoğunlukla zemindeki korunaklı bir çöküntüye, ağaç kökleri arasına, kütük kenarına veya doğal bir boşluğa kurar. Yuva yosun, ot ve ince bitkisel malzemelerden yapılır ve çevredeki örtü içinde iyi gizlenir. Göç ve kış döneminde daha geniş bir habitat yelpazesinden yararlanır; orman kenarları, çalılıklar, dere vadileri, parklar ve sık bitki örtülü bahçelerde görülebilir. Kışın çoğunlukla ormanın alt katmanlarında ve zemine yakın kesimlerde yaşar.

Mavikuyruklu Bülbül ağırlıklı olarak böcekler, örümcekler ve diğer küçük omurgasızlarla beslenir. Üreme döneminde orman tabanındaki ve alçak bitkiler üzerindeki böcekler temel besin kaynağıdır. Yerde sıçrayarak ilerleyip yaprak döküntüleri arasındaki küçük avları toplar; alçak bir dala tüneyerek zemindeki hareketleri izledikten sonra kısa bir uçuşla avına inebilir. Yaprak ve dallardan böcek topladığı, zaman zaman havadaki küçük böcekleri kısa uçuşlarla yakaladığı da görülür. Üreme mevsimi dışında meyveler ve tohumlar diyete katılır. Sonbahar göçü ve kışlama döneminde çalılıklardaki küçük meyveler önemli bir enerji kaynağı oluşturabilir. Beslenirken çoğunlukla zemine yakın kalması ve yoğun örtüye hızla çekilmesi, özellikle göç sırasında türün gözden kaçmasını kolaylaştırır.