Moğol incirkuşu

Moğol İncirkuşu, üreme alanı büyük ölçüde Orta Asya'nın doğusundaki bozkırlarla sınırlı olan uzun mesafeli göçmen bir türdür. Yayılışının merkezi Moğolistan'dır; ayrıca Rusya'nın güneyindeki komşu bölgelerde, kuzey ve kuzeydoğu Çin'de ürer. Yaz sonunda üreme bölgelerini terk ederek güneye yönelir. Kışlama alanları başlıca Hindistan alt kıtası ve çevresindeki açık arazilerdir; Nepal, Sri Lanka, Bangladeş ve Myanmar'a kadar uzanır, daha batıda Arap Yarımadası'nda da görülebilir. Normal güzergâhından batıya yönelen bireyler Avrupa ve Orta Doğu'da çok nadir konuk olarak kaydedilir. Türkiye düzenli göç güzergâhının oldukça dışında kalır ve tür ülkede son derece nadir bir rastlantısal konuktur. Türkiye'deki ilk kayıtlar halkalama çalışmalarında elde edilmiş olup türün sahada kolayca gözden kaçabileceğini de göstermiştir. Özellikle sonbaharda görülen bir bireyin çok benzediği Mahmuzlu İncirkuşundan ayrılması ayrıntılı gözlem ve iyi fotoğraflar gerektirir.

Moğol İncirkuşu kahverengi üst taraflı, açık alt taraflı, uzun bacaklı bir incirkuşudur. En büyük tanı güçlüğü Mahmuzlu İncirkuşuna çok benzemesidir. Ondan genellikle daha küçük ve kompakt görünür; kuyruğu, bacakları ve gagası daha kısadır. Gaga tabanda güçlü olmakla birlikte uca doğru incelir. Başın üstü ve sırt belirgin koyu çizgilidir; kaş çizgisi açık, göz çevresindeki desen ise nispeten sadedir. Göğüste koyu çizgiler bulunur. Taze tüylerde orta kanat örtülerinin koyu merkezlerinin biçimi tanıya yardımcı olabilir, ancak bu ayrıntı aşınmayla değiştiği için tek başına güvenilir değildir. Arka tırnak Mahmuzlu İncirkuşundakinden daha kısadır. Yerde daha alçak ve gizlenerek hareket etme eğilimindedir; uzun otların arasında sessizce yürüyebilir. Uçuş çağrısı tanının en değerli özelliklerinden biridir. Mahmuzlu İncirkuşunun daha sert ve kaba çağrısına karşılık Moğol İncirkuşunun sesi daha yumuşak ve ince karakterlidir; kısa ek çağrılar da duyulabilir. Bu nedenle nadir bir bireyin güvenilir saha tanısında yapı, tüy ayrıntıları, davranış ve ses birlikte değerlendirilmelidir.

Üreme döneminde Moğol İncirkuşu geniş, açık ve ağaçsız Orta Asya bozkırlarını kullanır. Kuru veya orta derecede nemli otlaklar, taşlı tepeler, yüksek platolar, dağ çayırları ve seyrek bitkili düzlüklerde görülür. Moğolistan ve çevresinde bozkır karakterinin korunduğu, ot örtüsünün yeterli fakat aşırı sık olmadığı doğal alanlar önemli üreme habitatlarıdır. Bazı bölgelerde daha nemli çayırlardan ve bataklık çevresindeki açık düzlüklerden de yararlanabilir. Yoğun orman ve çalılıklardan belirgin biçimde kaçınır; yaşamının büyük bölümünü yerde geçirir. Yuvasını zeminde, çoğunlukla bir ot kümesinin veya küçük bitkinin koruduğu sığ çukura yapar ve kuru otlarla döşer. Üreme döneminde erkek açık arazide ötüş uçuşları yaparak alanını belli eder. Kışlama bölgelerinde daha alçak yükseltilere iner ve kuru otlaklar, tarım alanları, nadaslar, açık meralar görülür. Göç sırasında da benzer açık habitatları kullanır. Uzun otlu alanlarda saklanabilmesi ve yerde sessiz hareket etmesi nedeniyle, özellikle üreme alanı dışındaki nadir kayıtlarında fark edilmesi oldukça güç olabilir.

Moğol İncirkuşunun beslenmesinin temelini böcekler ve diğer küçük omurgasızlar oluşturur. Kınkanatlılar, karıncalar, tırtıllar, sinekler, çekirgeler ve örümcekler gibi yerde veya alçak bitkiler arasında yaşayan küçük canlılardan yararlanır. Besinini esas olarak zeminde arar; otların arasında yürüyerek ilerler, gördüğü avlara kısa hamlelerle ulaşır. Üreme döneminde böceklerin önemi artar ve yavrular büyük ölçüde hayvansal besinlerle büyütülür. Kışlama döneminde de açık otlaklar ve tarım alanlarındaki omurgasızları toplar; koşullara bağlı olarak küçük tohumlardan da yararlanabilir. Yerde beslenmeye uyarlanmış davranışı nedeniyle kısa ve orta boylu otların arasında rahatça dolaşır. Göç sırasında uygun besin bulunan çayırlarda ve açık tarım arazilerinde bir süre konaklayarak enerji depolayabilir.