Sibirya incirkuşu

Sibirya incirkuşu, kuzey ve doğu Asya'nın tundra ve dağlık açık alanlarında üreyen, kışın güneye göç eden bir incirkuşudur. Üreme alanları Orta Sibirya'dan Baykal Gölü ve Yakutistan üzerinden Çukotka'ya uzanır; Sahalin, Kuril ve Komandor adalarında da ürer. Sonbaharda güneye hareket ederek Japonya, Kore, Çin, Tayvan, Himalayalar çevresi, Myanmar, Nepal, Hindistan ve Pakistan'a kadar uzanan bölgelerde kışlar. Az sayıda birey ana kışlama alanlarının batısına ulaşır; Orta Doğu, İsrail ve Türkiye'de de kaydedilmiştir. Türkiye'de nadir bir kış konuğu ve geçiş türü niteliğindedir; özellikle güney ve güneydoğudaki sulak açık alanlarda görülebilir. Eskiden Amerika'daki formlarla birlikte Anthus rubescens içinde değerlendirilirken, genetik ve ses farklılıkları sonucunda Anthus japonicus ayrı tür olarak kabul edilmeye başlanmıştır. Eski kaynaklarda Buff-bellied Pipit adı daha geniş bir grubu ifade edebilir.

Sibirya incirkuşu ince yapılı, uzun kuyruklu ve yerde hareket etmeye uyumlu tipik bir incirkuşudur. Üreme dışı dönemde üst taraflar koyu gri-kahverengi veya zeytinimsi kahverengidir; sırt ve omuzlarda koyu çizgilenme bulunur. Alt taraflar beyazımsı veya açık kirli kremdir ve göğüsten böğürlere uzanan belirgin, kalın koyu çizgiler taşır. Yüz deseni nispeten sadedir; açık göz halkası dikkat çekebilir, kaş çizgisi ise çoğunlukla kısa ve çok güçlü değildir. Gaga ince ve sivri, bacaklar genellikle açık pembemsidir. Kanat örtülerinin açık uçları belirgin kanat bantları oluşturabilir. Üreme tüyüne geçerken yüz, boğaz ve göğüste pembemsi, tarçın veya sıcak bej tonları gelişir ve alt taraftaki çizgiler azalabilir. Yerde yürürken kuyruğunu düzenli sallaması karakteristiktir. Türkiye'de özellikle Su İncirkuşuyla karıştırılabilir. Kış tüyünde Sibirya incirkuşunun alt tarafındaki daha yoğun ve siyahımsı çizgiler, belirgin açık göz halkası, açık bacakları ve genel olarak daha kontrastlı görünümü tanıda yardımcıdır. Uçuş çağrısı ince ve tizdir. Nadir kayıtların belirlenmesinde tek bir tüy özelliği yerine ses, yüz deseni, alt taraf çizgileri, bacak rengi ve genel yapı birlikte değerlendirilmelidir.

Üreme döneminde Sibirya incirkuşu Sibirya'nın arktik ve subarktik açık alanlarını kullanır. Kayalık tundra, alpin ve subalpin çayırlar, seyrek bitkili dağ yamaçları, taşlık düzlükler ve su kenarındaki açık tundra başlıca üreme habitatlarıdır. Ağaçsız veya çok seyrek ağaçlı, kısa bitkili açık alanları tercih eder. Yuvasını yere, çoğunlukla ot kümesi, taş veya küçük bir toprak çıkıntısının koruduğu sığ çukura yapar; kuru ot ve ince bitkisel malzemeler kullanılır. Göç ve kış döneminde habitat seçimi belirgin biçimde genişler. Nemli çayırlar, bataklık kenarları, göl ve nehir kıyıları, çamurluklar, sulanan tarım alanları, pirinç tarlaları, kısa otlu meralar ve açık tarlalarda görülebilir. Su kenarındaki seyrek bitkili düzlükler özellikle elverişlidir. Kışın tek başına, küçük gruplar halinde veya başka incirkuşlarıyla birlikte bulunabilir. Türkiye'de sulak alan çevreleri, kısa otlu nemli düzlükler ve tarımsal alanlar en uygun habitatlardır.

Sibirya incirkuşunun beslenmesinin temelini böcekler ve diğer küçük omurgasızlar oluşturur. Kınkanatlılar, çekirgeler, sinekler, karıncalar, çeşitli böcek larvaları, örümcekler ve akarlar tükettiği avlar arasındadır. Küçük yumuşakçalar ve kabuklular da uygun ortamlarda diyete katılabilir. Sonbahar ve kış döneminde küçük tohumlar ile bazı bitkisel besinlerden daha fazla yararlanır. Besinini çoğunlukla yerde yürüyerek arar; kısa otların arasında, çamurlu kıyılarda ve nemli zeminde gördüğü küçük avları gagasıyla toplar. Sığ suya girerek sucul omurgasızları aradığı da görülebilir. Üreme döneminde böceklerin önemi artar ve yavrular büyük ölçüde hayvansal besinlerle büyütülür. Kışın açık tarlalarda topluluklar oluşturabilir. Farklı omurgasızlardan ve gerektiğinde tohumlardan yararlanabilmesi, uzun göçü boyunca tundradan tarım alanlarına kadar değişen açık habitatlarda beslenmesine olanak verir.