Sığırcık

Sığırcık, Avrupa'nın hemen tamamından Kuzey Afrika'nın kıyı kesimlerine, Anadolu, Kafkasya ve Orta Asya üzerinden Sibirya'nın içlerine kadar uzanan geniş bir doğal yayılışa sahip, uyum yeteneği yüksek bir türdür. Kuzey Amerika ve Avustralya gibi insan eliyle götürüldüğü bölgelerde de yayılmıştır. Batı ve Güney Avrupa'daki kuşların önemli bölümü yerleşikken kuzey ve doğu popülasyonları kısmen ya da tamamen göçmendir; sonbaharda daha ılıman bölgelere iner ve ilkbaharda üreme alanlarına döner. Türkiye'de yaygın ve yıl boyunca görülen bir kuştur. Yerli popülasyonlara sonbahar ve kış aylarında kuzeyden gelen göçmenlerin eklenmesiyle bazı bölgelerde sayıları belirgin biçimde artar. Trakya, Marmara, Ege, İç Anadolu, Karadeniz ve diğer uygun bölgelerde tarım alanları ile yerleşim çevrelerinde görülebilir. Üreme dışında dağılımı besin ve güvenli geceleme alanlarına göre değişebilir.

Sığırcık kısa kuyruklu, sivri kanatlı, güçlü bacaklı ve uzun, düz, sivri gagalı kompakt bir ötücüdür. Uzaktan bütünüyle siyah görünse de erişkinin tüyleri yakından bakıldığında yeşil, mor, mavi ve bronz tonlarda güçlü metalik parıltılar taşır. Sonbaharda yeni tüylerin uçlarındaki açık krem-beyaz benekler baş, sırt, göğüs ve karında yoğun bir şekilde görülür. Kış boyunca bu açık uçlar aşındıkça benekler azalır ve ilkbaharda daha parlak, koyu üreme giysisi ortaya çıkar. Üreme döneminde gaga sararır; erkek ve dişide gaga tabanındaki renk ayrıntıları farklılık gösterebilir. Bacaklar pembemsi-kahverengidir. Genç bireyler erişkinlerden tamamen farklı, tekdüze gri-kahverengi görünür; tüy değişimi sırasında kahverengi genç baş ile benekli koyu erişkin gövde aynı anda görülebilir. Uçuşta üçgene benzeyen sivri kanatları, kısa kuyruğu ve hızlı, doğrudan ilerleyişi karakteristiktir. Yerde çoğunlukla sıçramak yerine yürür. Son derece seslidir; ıslıklar, gıcırtılar ve mekanik tınılı seslere başka kuşları ve çevresel sesleri taklit eden motifler katabilir.

Sığırcık açık beslenme alanlarıyla yuva yapabileceği kovuk ve boşlukların yan yana bulunduğu çok çeşitli habitatlara uyum sağlar. Tarım arazileri, meralar, kısa otlu çayırlar, köyler, şehir parkları, bahçeler, meyvelikler, ağaçlıklı yol kenarları ve yerleşim çevreleri sık kullanılan alanlardır. Kapalı orman içlerinden çok açık ve yarı açık peyzajları tercih eder. Üreme döneminde doğal ağaç kovukları, eski ağaçkakan yuvaları, kaya ve duvar boşlukları, çatı araları, bina cephelerindeki oyuklar ve uygun yuva kutuları kullanılabilir. Erkek yuva boşluğuna ot ve yaprak gibi malzemeler taşıyabilir; yuvanın içi daha ince otlar ve tüylerle döşenir. Kısa otlu ve özellikle otlatılan alanlar yavrular için omurgasız toplamada değerlidir; araştırmalar erişkinlerin yavru beslerken otlatılmış alanları seçebildiğini göstermektedir. Üreme sonrasında sosyalliği belirgin biçimde artar. Binlerce birey akşamları ortak geceleme alanlarında toplanabilir. Sazlıklar, yoğun ağaç grupları, şehir içindeki büyük ağaçlar ve yapılar geceleme amacıyla kullanılabilir. Geceleme öncesinde sürülerin gökyüzünde sürekli biçim değiştiren yoğun topluluklar halinde yaptığı eşgüdümlü uçuşlar türün en dikkat çekici davranışlarındandır. Bu topluluk yaşamı yırtıcıların erken fark edilmesine de yardımcı olur.

Sığırcık fırsatçı bir hepçildir, ancak ilkbahar ve yaz aylarında omurgasızlar özellikle önemlidir. Toprakta yaşayan böcek larvaları, kınkanatlılar, karıncalar, sinekler, tırtıllar, örümcekler, kulağakaçanlar ve solucanlar tüketilir. Güçlü gagasını toprağa veya çimenlerin arasına sokup ardından açarak küçük bir boşluk oluşturması, gizlenmiş avları bulmasını sağlayan karakteristik bir beslenme tekniğidir. Yavrular ağırlıklı olarak protein bakımından zengin omurgasızlarla beslenir. Yaz sonundan itibaren meyve ve bitkisel besinlerin payı artar; çeşitli yabani meyveler, tohumlar ve tahıllardan yararlanır. Kışın tarım alanları, bahçeler ve yerleşim çevresindeki kolay ulaşılabilir besin kaynaklarını sürüler halinde kullanabilir.