Boğmaklı ardıç

Boğmaklı Ardıç, Avrupa'nın kuzey ve batısındaki yüksek, serin ve açık dağlık bölgelerde üreyen göçmen bir ardıçtır. Dağılışı Britanya Adaları ve İskandinavya'dan Orta Avrupa'nın dağ sistemlerine, Balkanlar ve Karpatlar üzerinden Kafkasya'ya kadar uzanır. Farklı coğrafi topluluklar görünüş ve dağılış bakımından küçük farklılıklar gösterir. Kuzey ve batı Avrupa kuşları sonbaharda güneye göç ederek başta İber Yarımadası ve Kuzeybatı Afrika olmak üzere Akdeniz çevresinde kışlar. Orta ve güneydoğu Avrupa'da üreyen kuşlar daha kısa mesafeli hareketler yapabilir. Türkiye düzenli üreme alanlarının güneyinde ve doğu göç yollarının yakınında bulunur. Ülkede esas olarak göç dönemlerinde ve kışın görülen seyrek bir türdür; özellikle yüksek dağlar, kayalık yamaçlar ve ardıçların bulunduğu alanlarda rastlanır. Sonbahar hareketleri sırasında küçük gruplar oluşturabilir ve meyve kaynaklarının yoğun olduğu bölgelerde bir süre kalabilir.

Boğmaklı Ardıç, Karatavukla benzer vücut yapısına sahip, güçlü gövdeli ve nispeten uzun kuyruklu bir ardıçtır. Erişkin erkek büyük ölçüde siyah veya siyaha yakın koyu renktedir. Göğsün üst kısmında iki yana uzanan geniş beyaz hilal biçimli bant türün en belirgin özelliğidir. Kanat teleklerinin açık kenarları kapalı kanatta gümüşümsü bir panel görünümü oluşturabilir. Gaga sarımsı, ucu daha koyu; bacaklar koyu renklidir. Dişi daha kahverengi ve mat görünür; göğüsteki hilal beyaz yerine kirli krem veya soluk devetüyü tonunda olabilir. Alt taraflarda hafif pullu veya çizgili bir görünüm bulunabilir. Genç kuşlarda göğüs bandı başlangıçta belirgin değildir; tüyler kahverengi, açık kenarlı ve daha yoğun desenlidir. Karatavuktan ayrımda göğüsteki açık hilalin yanı sıra açık kenarlı kanat tüyleri, daha pullu alt taraf ve genel olarak daha dağ kuşunu andıran güçlü görünüm önemlidir. Uçuşu hızlı ve doğrudandır; açık arazide çoğunlukla yere yakın ilerler. Tehlikede kayalık veya çalılık örtüye yönelir. Ötüşü birkaç hüzünlü, berrak ıslık notasının aralıklarla tekrarlanmasından oluşur; alarm çağrısı sert ve takırtılıdır.

Boğmaklı Ardıç üreme döneminde yüksek dağların açık, serin ve engebeli habitatlarına bağlıdır. Fundalıklar, kayalık yamaçlar, dağ çayırları, bodur çalılıklar, seyrek ardıç toplulukları, orman sınırındaki açıklıklar ve uçurumlu vadiler başlıca yaşam alanlarıdır. İskandinavya'da huş ormanının üst sınırı ve açık tundra kenarlarında, Britanya'da funda kaplı vadiler ve kayalık yüksek arazilerde, Orta Avrupa'da ise subalpin orman kuşağı ile dağ çayırlarının geçişinde ürer. Yoğun ve kesintisiz ormandan çok kısa otlu beslenme alanlarıyla çalı veya kayalık sığınakların birlikte bulunduğu mozaik ortamları tercih eder. Yuvasını kaya çıkıntısına, dik yamaçtaki oyuklara, alçak çalılara veya ağaçların korunaklı bölümlerine yerleştirebilir. Çanak biçimli yuva ot, ince dallar ve yosunla hazırlanır, iç kısmı çamurlu bir tabakayla sağlamlaştırılabilir. Göç ve kış dönemlerinde daha alçak alanlara iner; ardıçlıklar, açık ormanlar, makilikler, taşlık yamaçlar ve meyveli çalılıkları kullanır. Kışlama alanlarının seçiminde özellikle ardıç meyvelerinin bolluğu büyük önem taşır.

Boğmaklı Ardıncın beslenmesi mevsime göre değişir. İlkbahar ve yaz aylarında solucanlar, kınkanatlılar, tırtıllar, sinekler, karıncalar, örümcekler, salyangozlar ve diğer küçük omurgasızlar önemli yer tutar. Yerde koşup kısa süre durarak toprağı ve kısa otları araştırması tipik beslenme davranışıdır. Üreme döneminde yavrular büyük ölçüde omurgasızlarla beslenir. Yaz sonundan itibaren meyvelerin önemi hızla artar. Özellikle ardıç meyveleri kış beslenmesinde belirleyicidir; ayrıca üvez, alıç ve başka yabani çalıların meyvelerini tüketir. Meyve veren çalılıklarda diğer ardıçlarla birlikte beslenebilir. Meyvelerin tohumlarını farklı alanlara taşıması, özellikle dağlık bölgelerde ardıçların yayılmasına katkıda bulunur.