Çizgili Ötleğen

Çizgili Ötleğen, Orta ve Doğu Avrupa'dan Baltık çevresi, Balkanlar ve Karadeniz'in kuzeyi üzerinden Kafkasya ile Batı ve Orta Asya'ya uzanan geniş fakat yer yer parçalı bir üreme dağılımına sahiptir. Tam göçmendir ve Avrupa ile Batı Asya'daki üreme alanlarını yaz sonunda terk ederek Doğu Afrika'ya gider. Kışlama alanları ağırlıkla Sudan ve Etiyopya'dan Kenya ve Tanzanya'ya uzanan doğu Afrika kuşağındadır. Türkiye, türün güneydoğu Avrupa ve Batı Asya arasındaki dağılımında hem göç yolu hem de uygun bölgelerde üreme alanı niteliğindedir. Özellikle Trakya ve Anadolu'nun kuzey ve doğusundaki uygun çalılık-açıklık mozaiklerinde görülebilir; göç dönemlerinde üreme alanlarının dışında da kaydedilir. Türkiye'deki varlığı mevsimseldir; kışı Afrika'da geçirir.

Çizgili Ötleğen, Curruca cinsinin en iri ve güçlü yapılı üyelerinden biridir. Gövdesi dolgun, başı belirgin, gagası diğer birçok ötleğene göre kuvvetli, kuyruğu uzundur. Erişkin erkekte üst taraf gri, baş daha koyu gri; alt taraf açık renklidir ve göğüs, böğürler ile karında koyu gri, hilal biçimli enine çizgiler bulunur. İris erişkinlerde açık sarımsı, gaga koyu ve bacaklar grimsi tonlardadır. Kuyruğun dış teleklerinde belirgin beyazlık bulunur ve kuş kuyruğunu açtığında fark edilir. Dişi daha kahverengimsi-gri, alt taraf çizgileri daha siliktir. Genç bireyler çok daha sade görünür; üst taraf kahverengimsi, alt taraf açık ve büyük ölçüde çizgisiz olduğundan erişkinin karakteristik görünümünü taşımazlar. Gençlerin teşhisinde iri yapı, uzun kuyruk, güçlü gaga, açık dış kuyruk telekleri ve tüylerin genel deseni birlikte değerlendirilmelidir. Akgerdanlı Ötleğene yapısal olarak benzese de daha iri ve ağır görünür. Ötüşü güçlü, geveze ve melodik bölümlerin karışımıdır; alarm sesi sert, kuru ve tekrarlanan bir takırtı niteliğindedir.

Çizgili Ötleğen kapalı ormanın kuşu değildir; açık alanlarla yoğun çalı kümelerinin yan yana bulunduğu yapısal olarak zengin habitatları tercih eder. Orman kenarları ve açıklıkları, genç ağaçlandırmalar, dikenli çalılıklar, çit sıraları, seyrek ağaçlı meralar, nehir vadilerindeki çalı kuşakları ve tarım arazileri arasındaki doğal bitki şeritleri tipik yaşam alanlarıdır. Alıç, yabani gül, böğürtlen ve benzeri sık, dikenli çalıların bulunduğu yerler hem yuvalama hem de korunma açısından değerlidir. Avrupa'daki çalışmalar türün heterojen peyzajlara, yani kısa otlu beslenme alanlarıyla yoğun çalı örtüsünün bir arada bulunduğu mozaiklere güçlü biçimde bağlı olduğunu göstermektedir. İlginç biçimde Kızılsırtlı Örümcekkuşuyla aynı habitatlarda sık görülür; iki türün üreme bölgeleri ve tercih ettiği dikenli çalılık yapısı birçok yerde örtüşür. Yuva çoğunlukla yoğun bir çalının içine, yerden fazla yüksek olmayan korunaklı bir noktaya kurulur. Kuru ot sapları ve bitkisel liflerden yapılan fincan biçimli yuva, daha ince materyalle döşenir. Tarım alanlarında çitlerin kaldırılması, çalılıkların temizlenmesi ve peyzajın tekdüze hale gelmesi uygun üreme habitatını azaltırken, kontrollü otlatma ve doğal çalı kuşaklarının korunması gerekli açık-çalılık mozaiğinin sürmesine yardımcı olabilir.

Çizgili Ötleğen üreme döneminde ağırlıklı olarak böcekler ve diğer küçük omurgasızlarla beslenir. Kınkanatlılar, tırtıllar, çekirgeler, sinekler, zar kanatlılar, örümcekler ve çalılar üzerinde yaşayan çeşitli eklembacaklıları toplar. Besinini çoğunlukla yoğun bitki örtüsünün içinde yaprak ve dalları araştırarak bulur; zaman zaman yere iner veya kısa bir uçuşla hareketli avı yakalar. Yaz sonuna doğru ve göç döneminde beslenmesinde belirgin bir değişim görülür; mürver, böğürtlen ve başka çalıların küçük meyveleri önemli enerji kaynağı haline gelir. Meyveler uzun Afrika göçü öncesinde yağ depolanmasına katkı sağlar. Yavrular ise gelişimleri sırasında başta tırtıllar ve diğer yumuşak gövdeli omurgasızlar olmak üzere protein bakımından zengin hayvansal besinlerle beslenir.