Gökçe Güvercin

Gökçe Güvercin, Batı Avrupa'dan Orta ve Doğu Avrupa'ya, Anadolu ve Kafkasya üzerinden Batı ve Orta Asya'ya kadar uzanan geniş bir Palearktik dağılıma sahip güvercin türüdür. Batı ve güneydeki popülasyonların önemli bölümü yerleşik veya kısa mesafeli hareketliyken, kuzey ve doğuda üreyen kuşlar sonbaharda daha ılıman bölgelere göç eder. Bu nedenle kışın Orta ve Güney Avrupa ile Akdeniz çevresinde sayıları artabilir. Türkiye türün hem üreme hem de kışlama alanı içinde bulunur; uygun habitatlarda yıl boyunca karşılaşılabilir. Marmara, Karadeniz, İç ve Batı Anadolu ile uygun diğer bölgelerde görülebilir; kışın kuzeyden gelen bireylerle yerel sayılar artabilir. Avrupa ölçeğinde geniş yayılışlıdır ve son değerlendirmelerde popülasyon eğilimi artış yönünde kabul edilmektedir.

Gökçe Güvercin kompakt gövdeli, yuvarlak başlı, kısa boyunlu ve genel görünüşü mavi-gri olan bir güvercindir. Kaya Güvercinine ilk bakışta benzeyebilse de tüy deseni daha sade ve düzenlidir. Baş, boyun ve gövde gri; göğüs hafif pembemsi-mor tonlu olabilir. Boynun yanlarında ışığa göre yeşil ve mor metalik parıltılar görülür, ancak Tahtalı Güvercindeki belirgin beyaz boyun lekesi kesinlikle yoktur. Kanat üzerinde iki kısa ve koyu siyah bant bulunur; bunlar Kaya Güvercinindeki güçlü kanat şeritlerinden daha sınırlı görünür. Kanatlarda ve kuyruk sokumunda geniş beyaz alan bulunmaması önemli teşhis özelliklerindendir. Göz koyu, gaga açık sarımsı veya pembemsi tonlarda ve tabanı kırmızımsıdır. Genç kuşlar daha mat, kahverengimsi-gri görünür ve boyundaki metalik parlaklık zayıftır. Uçuşu hızlı ve doğrudandır; güçlü kanat vuruşlarının arasına kısa süzülmeler ekleyebilir. Tahtalı Güvercinden daha küçük ve kısa kuyruklu görünür; uçuşta beyaz kanat bandının olmaması ayrımı kolaylaştırır. Erkeğin ötüşü derin, boğuk ve ritmik birkaç hecenin tekrarından oluşur; özellikle ilkbaharda orman içinden veya yaşlı ağaçların çevresinden duyulabilir.

Gökçe Güvercinin yaşam alanı seçiminde iki unsur birlikte önem taşır: yuvalanabileceği geniş kovuklara sahip yaşlı ağaçlar ve yakın çevrede beslenebileceği açık alanlar. Bu nedenle olgun yaprak döken ve karışık ormanlar, eski koruluklar, büyük parklar, ağaçlıklı meralar ve tarım arazileriyle çevrili orman parçaları tipik habitatlarıdır. Kapalı ormanın derinliklerinde beslenmekten çok, ormanı yuvalama ve dinlenme için kullanıp tarlalara, çayırlara ve açık alanlara çıkar. Doğal ağaç kovukları, özellikle büyük ağaçkakanların açtığı eski yuva boşlukları üreme açısından son derece değerlidir. Uygun olduğunda kaya ve bina boşlukları ile yuva kutularını da kullanabilir. Açık dal yerine bir kovukta ürer. Yaşlı ve kovuklu ağaçların kesilmesi uygun yuva alanlarını ciddi biçimde sınırlandırabilir; modern ormancılıkta bu ağaçların korunması bu nedenle önemlidir. Buna karşılık uygun yuva kutularının yerleştirilmesi bazı bölgelerde üreme popülasyonunu destekleyebilir. Üreme dışında ormana bağımlılığı azalır ve açık tarım arazilerinde daha sık görülür; ancak güvenli dinlenme ve geceleme için ağaçlıklarla ilişkisini sürdürür. Hasat edilmiş tahıl tarlaları, anızlar ve kısa otlu alanlarda diğer güvercinlerle birlikte beslenebilir; gecelemek için yeniden güvenli ağaçlıklara çekilir.

Gökçe Güvercin büyük ölçüde bitkisel beslenen bir türdür. Yabani ot tohumları, tahıl taneleri, genç yapraklar, sürgünler ve çeşitli bitki parçaları diyetinin temelini oluşturur. Mevsime göre meşe palamudu, kayın tohumu ve başka ağaç tohumları ile küçük meyvelerden de yararlanabilir. Tarım alanlarında hasat sonrasında yerde kalan buğday, arpa ve diğer tahılları toplar. Besinini çoğunlukla yerde yürüyerek arar ve üreme dönemi dışında küçük veya büyük sürüler halinde beslenebilir. Yavrular, diğer güvercinlerde olduğu gibi ilk dönemde ebeveynlerin kursağında üretilen besleyici kursak sütüyle beslenir; büyüdükçe yumuşatılmış tohum ve diğer bitkisel besinler diyete eklenir.