İncegagalı Martı

İncegagalı Martı, Akdeniz havzası, Karadeniz çevresi, Orta Doğu ve Orta Asya boyunca parçalı koloniler halinde üreyen bir martıdır. Dağılımı özellikle tuzlu ve acı sulak alanların varlığına bağlıdır; kolonilerin yeri ve büyüklüğü su seviyeleri ile besin koşullarına göre yıllar arasında değişebilir. Üreme sonrasında kuşlar daha geniş alanlara dağılır; bazı popülasyonlar göç ederken ılıman bölgelerdeki bireyler daha kısa mesafeli hareketler yapar. Türkiye’de yıl boyunca görülebilir, ancak dağılımı yereldir. Özellikle Ege ve Akdeniz kıyılarındaki deltalar, lagünler, tuzlalar ve sığ göller önemli yaşam alanlarıdır; İç Anadolu’daki uygun tuzlu göllerde de görülebilir. Gediz Deltası gibi geniş kıyı sulak alanları tür için önemli beslenme ve üreme alanları arasındadır. Üreme dışında sürüler halinde dolaşır ve Karabaş Martı başta olmak üzere diğer martılarla karışık topluluklar oluşturabilir. Kıyı boyunca hareket eden gruplar sığ koylar ve lagünlerde uzun süre kalabilir.

Zarif gövdeli, uzun boyunlu ve adını aldığı ince, uzun gagasıyla karakteristik bir martıdır. Erişkinin sırtı ve kanat üstleri çok açık gri, başı, boynu ve alt tarafı beyazdır. Üreme döneminde başında Karabaş Martıdaki gibi koyu bir başlık oluşmaz; bunun yerine göğüs ve karın bölgesinde belli ışık koşullarında belirginleşen hoş pembemsi bir ton görülebilir. Gaga koyu kırmızı, bacaklar kırmızımsı, iris ise açık sarımsı renktedir. Baş profili uzun ve hafif eğimli, boynu diğer küçük martılara göre daha uzundur. Erkek ve dişi görünüş bakımından benzerdir. Kışın pembe tonlar kaybolur veya çok silikleşir; başın yanlarında hafif gri lekelenmeler gelişebilir. Genç bireylerde kanat ve sırtta kahverengimsi desenler, kuyruk ucunda koyu bant bulunur. En çok Karabaş Martı ile karıştırılır. İncegagalı Martının daha uzun ve ince gagası, uzamış baş profili, uzun boynu, açık renkli gözü ve erişkinde koyu başlık taşımaması önemli ayrım özellikleridir. Beslenirken boynunu öne uzatarak kendine özgü ince bir siluet oluşturur. Uçuşu hafif ve zariftir; uzun kanatlarıyla düzenli kanat vuruşları yapar.

İncegagalı Martı özellikle sığ, tuzlu veya acı sularla güçlü biçimde ilişkilidir. Kıyı lagünleri, deltalar, tuzlalar, tuzlu göller, sığ koylar, çamurluklar ve geniş kıyı sulak alanları başlıca habitatlarıdır. Tatlı sularda da görülebilir ancak üreme kolonileri çoğunlukla açık, sığ ve tuzlu ortamların çevresinde bulunur. Üreme için yırtıcıların ulaşmasının güç olduğu küçük adacıkları, kum setlerini, çıplak veya seyrek bitkili kıyıları tercih eder. Koloni halinde ürer; kolonilerde yuvalar birbirine oldukça yakın olabilir ve başka martı veya sumru türleriyle aynı adaları paylaşabilir. Yuva zemindeki sığ bir çukur üzerine bitki parçaları, yosun ve çevrede bulunan materyaller kullanılarak yapılır. Genellikle 2–3 yumurta bırakılır. Kuluçka ve yavru bakımına her iki eş de katılır. Koloni çevresine yaklaşan tehditlere karşı çok sayıda erişkin birlikte havalanarak savunma davranışı gösterebilir. Üreme başarısı su seviyesindeki ani değişimlerden etkilenebilir; yükselen su yuvaları basabilirken aşırı çekilme adaları karaya bağlayarak kara yırtıcılarının kolonilere ulaşmasını kolaylaştırabilir.

Beslenmesinin temelini küçük balıklar ve sucul omurgasızlar oluşturur. Küçük kabuklular, böcekler ve larvaları, yumuşakçalar, solucanlar ve sığ sularda yaşayan diğer küçük canlıları tüketir. Beslenme biçimi diğer birçok martıdan daha belirgin biçimde sucul ortama bağlıdır. Sığ suda yürüyerek gagasını yüzeye veya suya daldırır, küçük avları hızlı hareketlerle toplar. Yüzerek beslenebilir ve su yüzeyinin hemen altındaki balıkları yakalamak için başını daldırabilir. Zaman zaman alçaktan uçarken fark ettiği ava yönelir. Çamurluklarda yürüyerek omurgasız toplaması da yaygındır. Besin bakımından zengin lagün ve tuzlalarda gruplar halinde avlanabilir; küçük balık sürülerinin yoğunlaştığı alanlarda kuşlar birlikte hareket eder. Karabaş Martıya kıyasla çöplükler ve insan kaynaklı yiyeceklerle daha az ilişkilidir ve doğal sulak alanlardaki besin kaynaklarına daha fazla bağımlıdır. Üreme döneminde koloninin yakınındaki sığ ve üretken sular, yavrulara düzenli besin taşınabilmesi açısından özellikle önemlidir.