İskender Papağanı

İskender Papağanı doğal olarak Güney ve Güneydoğu Asya'da yayılış gösterir. Afganistan ve Pakistan'dan Hindistan, Nepal, Bangladeş ve Sri Lanka'ya; doğuda Myanmar ve Güneydoğu Asya'nın bazı kesimlerine kadar uzanır. Büyük ölçüde yerleşiktir, ancak besin ve su koşullarına bağlı yerel hareketler yapabilir. Kafes kuşu ticareti nedeniyle doğal yayılışının dışına taşınmış, kaçan veya serbest bırakılan bireyler Avrupa ve Orta Doğu'nun çeşitli kentlerinde doğada yaşayan popülasyonlar oluşturmuştur. Türkiye'deki varlığı da doğal yayılışın uzantısı değildir; insan aracılığıyla yerleşmiş yabancı bir türdür. İstanbul'da özellikle büyük park, koru ve ağaçlıklı yerleşim alanlarında üreyen kalıcı bir popülasyonu bulunmaktadır. Başka illerden de kayıtları vardır; bunların önemli bölümü kaçak veya dağılmış bireylerle ilişkilidir. İstanbul'daki kuşlar yıl boyunca görülebilir ve akşam saatlerinde toplu geceleme alanlarında bir araya gelebilir.

İskender Papağanı iri yapılı, uzun kuyruklu ve güçlü gagalı yeşil bir papağandır. Genel tüy örtüsü parlak yeşildir; baş ve alt taraflarda ton biraz daha açık olabilir. En belirgin özelliklerinden biri omuz bölgesindeki koyu bordo-kırmızı lekedir. Bu işaret, Türkiye'de çok daha yaygın görülen Yeşil Papağandan ayrılmasında son derece kullanışlıdır. Gaga iri ve kuvvetlidir; üst gaga parlak kırmızı, alt gaga daha koyu renklidir. Erişkin erkekte boğazın altından geçen siyah bant başın yanlarına doğru uzanır ve ensedeki pembe-kırmızı halka ile birleşerek belirgin bir boyun halkası oluşturur. Dişi ve genç bireylerde bu halka bulunmaz ya da çok belirsizdir. Kuyruk uzun, dar ve sivridir; ortadaki telekler mavimsi-yeşil tonlar gösterebilir. Uçarken uzun kuyruğu ve güçlü gövdesi belirgindir. Yeşil Papağana göre daha iri başlı, daha kalın gagalı ve genel olarak daha güçlü görünür. Uçuşu hızlı ve doğrudandır; sürüler ağaçlar arasında yüksek sesli çağrılarla hareket eder. Sesleri sert, güçlü ve uzaktan duyulabilen çığlıklar şeklindedir. İyi tırmanır; gagasını üçüncü bir destek noktası gibi kullanarak dallar arasında rahatça hareket eder. Beslenirken yiyeceği ayağıyla tutup gagasıyla parçalayabilir.

Doğal yayılışında kuru ve nemli yaprak döken ormanlar, açık ağaçlıklar, tarım alanları, bahçeler, palmiye toplulukları ve büyük yaşlı ağaçların bulunduğu yerleşim çevrelerinde yaşar. Yoğun ve kesintisiz ormandan çok, büyük ağaçlarla açık alanların bir arada bulunduğu mozaik ortamları kullanabilir. Doğal yayılışı dışında özellikle kent parkları, korular, mezarlıklar, kampüsler, geniş bahçeler ve ağaçlıklı caddelerde başarılıdır. Yaşlı ve kovuklu ağaçların varlığı üreme açısından önemlidir. Yuvasını kendisi oymaz; doğal kovukları veya daha önce başka kuşların açtığı boşlukları kullanır ve uygun kovuklar için diğer kuşlarla rekabete girebilir. Büyük park ve korulardaki yaşlı çınar gibi iri gövdeli ağaçlar barınma ve yuvalama açısından elverişlidir. Üreme dönemi dışında sürüler büyüyebilir ve akşamları ortak geceleme ağaçlarında toplanabilir. Kent yaşamına uyum sağlamasında yıl boyunca bulunan besin kaynakları, olgun ağaçlar ve nispeten ılıman mikroiklim önemli rol oynar.

İskender Papağanı ağırlıklı olarak bitkisel beslenen, fırsatçı ve oldukça esnek bir türdür. Tohumlar, tahıllar, meyveler, yemişler, tomurcuklar, çiçekler ve genç bitki sürgünleri beslenmesinin temelini oluşturur. Güçlü gagası sert kabuklu tohum ve meyveleri kolaylıkla kırmasını sağlar. Doğal yayılışında tarım alanlarına girerek mısır ve diğer tahıllardan, meyve bahçelerindeki ürünlerden de yararlanabilir. Kentlerde park ve bahçelerdeki çeşitli ağaçların meyve ve tohumlarını tüketir; insanlar tarafından bırakılan yiyecekleri de kullanabilir. Çoğunlukla ağaç üzerinde beslenir ve yiyeceği ayağıyla kavrayarak küçük parçalar halinde yer. Besin kaynaklarının mevsimsel değişimine kolay uyum sağlaması, doğal yayılışı dışındaki büyük kentlerde kalıcı popülasyonlar kurabilmesinin önemli nedenlerinden biridir.