Kap Kumrusu

Kap Kumrusu, Afrika'nın geniş bölümünde ve Arap Yarımadası'nın kurak kesimlerinde yayılış gösterir. Sahra'nın güneyindeki kuşaktan Doğu Afrika'ya ve kıtanın güneyine kadar uzanan geniş bir alanda bulunur; kuzeydoğuda Kızıldeniz çevresi üzerinden Arabistan Yarımadası, İsrail ve Ürdün'e ulaşır. Dağılımı özellikle sıcak, kurak ve yarı kurak bölgelerde yoğunlaşır. Birçok popülasyon yerleşik olmakla birlikte yağış miktarı, kuraklık ve tohum bolluğundaki değişimlere bağlı olarak bölgesel hareketler yapabilir. Uygun koşullar oluştuğunda normal yayılış alanının dışına doğru düzensiz yayılmalar görülebilir. Türkiye türün esas dağılım alanının kuzeyinde kalır ve Kap Kumrusu ülkemizde çok nadir, düzensiz bir ziyaretçidir. Kayıtların çoğu tek bireylere aittir ve özellikle güney bölgelerde görülme olasılığı daha yüksektir. Ana dağılım alanında çoğunlukla tek başına veya çiftler halinde görülür; besinin ya da suyun yoğunlaştığı noktalarda küçük topluluklar oluşturabilir.

Kap Kumrusu ince gövdeli, küçük başlı ve gövdesine oranla çok uzun kuyruklu zarif bir kumrudur. Uzun, dar ve sivrilen kuyruğu hem yerde hem uçuşta en dikkat çekici özelliğidir. Erkek kolay tanınır; alın, yüzün ön kısmı, boğaz ve göğsün üst bölümünde belirgin siyah bir alan bulunur. Başın geri kalanı ve gövde açık gri ile kahverengimsi gri tonlarındadır, alt taraflar daha açık görünür. Gaga kırmızımsı-turuncu, ucu daha koyudur. Dişi erkekteki siyah yüz ve göğüs deseninden tamamen yoksundur ve genel olarak açık gri-kahverengi, daha sade bir görünüme sahiptir. Genç kuşlar da dişiye benzer ancak tüylerinde daha mat ve hafif pullu bir görünüm olabilir. Kanatlar uzun ve sivridir; uçuş sırasında kanat teleklerindeki kızılımsı-kestane tonlar fark edilebilir. Yerde gövdesini yataya yakın tutarak küçük ve hızlı adımlarla yürür. Havalandığında uçuşu hızlı ve doğrudandır; sivri kanatlarıyla birlikte uzun, kama biçimli kuyruğu karakteristik bir siluet oluşturur. Türkiye'deki diğer kumrulardan küçük gövdesi, son derece uzun kuyruğu ve erkekteki siyah yüz-göğüs alanıyla rahatlıkla ayrılır.

Kap Kumrusu sıcak, kurak ve yarı kurak açık alanların tipik türüdür. Yarı çöller, kuru savanlar, seyrek akasya toplulukları, dikenli çalılıklar, açık bozkırlar ve taşlık ya da kumlu düzlüklerde yaşar. Yoğun ve kapalı ormanlardan kaçınır; beslenebilmesi için zeminin açık veya bitki örtüsünün kısa ve seyrek olması önemlidir. Tarım alanları, çiftlik çevreleri, kırsal bahçeler, yol kenarları ve seyrek ağaçlı yerleşim çevrelerinden de yararlanabilir. Kurak bölgelerde ulaşılabilir su kaynakları yaşam alanı seçiminde önem taşır ve içmek için gölet, küçük havuz ve benzeri noktalara düzenli olarak gelebilir. Yuva genellikle alçak bir çalıda veya ağacın ince dalları üzerinde kurulur. İnce dallar ve kuru bitki parçalarından yapılan küçük, gevşek bir platform biçimindedir. Her iki eş de yuva yapımı ve yavruların bakımına katılır. Üreme zamanı bulunduğu bölgenin iklimine göre değişebilir ve özellikle yağışların ardından artan besin olanaklarıyla ilişkilidir.

Kap Kumrusunun beslenmesi büyük ölçüde küçük tohumlara dayanır. Çeşitli yabani otların ve kurak bölge bitkilerinin tohumlarını tüketir; tarım alanlarında yere dökülen küçük tanelerden de yararlanabilir. Besinini çoğunlukla yerde toplar. Çıplak toprakta, kısa otlu açıklıklarda, çakıllı düzlüklerde ve yol kenarlarında hızlı adımlarla dolaşarak tohumları seçer. Genellikle tek başına veya çift halinde beslenmesine rağmen zengin besin kaynaklarında küçük sürüler oluşabilir. Kuru tohumlara dayalı beslenmesi nedeniyle düzenli olarak su içmesi gerekir. Su kaynaklarını özellikle günün serin saatlerinde ziyaret eder ve burada daha kalabalık gruplar halinde görülebilir. Diğer güvercin ve kumrular gibi gagasını suya daldırıp kesintisiz biçimde emerek içebilir; bu sayede açık su noktalarında uzun süre kalmadan ihtiyacını karşılayabilir.