Kara Leylek

Kara Leylek, Avrupa ve Asya'nın geniş bölümünde üreyen, çoğunlukla uzun mesafeli göçmen bir türdür. Avrupa'daki üreme alanları özellikle Orta ve Doğu Avrupa'da yoğunlaşır; dağılımı doğuya doğru Rusya ve Asya'nın geniş kesimlerine uzanır. Avrupa ve Batı Asya popülasyonlarının önemli bölümü sonbaharda güneye göç ederek Afrika'da kışlar. Göç sırasında termallerden yararlanarak süzülen bireyler, geniş deniz geçişlerinden mümkün olduğunca kaçınır ve uygun kara güzergâhlarını izler. Türkiye bu nedenle Avrupa-Asya ile Afrika arasındaki önemli geçiş sahalarından biridir. İlkbahar ve sonbahar göçlerinde özellikle İstanbul Boğazı ve Anadolu üzerindeki uygun rotalarda görülebilir. Beyaz Leyleğe göre daha seyrek ve insanlardan uzak yaşayan bir tür olduğundan dağılımı daha parçalıdır. Küresel ölçekte geniş bir yayılışa sahiptir ve IUCN kategorisinde Asgari Endişe (LC) olarak değerlendirilir. Avrupa değerlendirmelerinde de LC statüsündedir.

Büyük, uzun bacaklı ve uzun boyunlu bir leylektir. Erişkinlerde baş, boyun, göğsün üst bölümü, sırt ve kanatlar uzaktan siyah görünür; iyi ışıkta bu koyu tüylerde belirgin yeşil ve morumsu metalik parlamalar fark edilir. Karın ve kuyruk altı ise beyazdır ve koyu üst tarafla güçlü bir kontrast oluşturur. Erişkinlerin uzun gagası ve bacakları parlak kırmızıdır; göz çevresindeki çıplak deri de kırmızı renktedir. Erkek ve dişi görünüş bakımından birbirine oldukça benzer. Genç bireyler erişkinlerden daha mat, kahverengimsi ve donuk görünür; gaga ve bacakları da kırmızı yerine daha gri-yeşilimsi tonlardadır. Uçuş sırasında boynunu tamamen ileri uzatır, uzun bacaklarını kuyruğun gerisinde tutar. Geniş kanatları sayesinde yükselen sıcak hava akımlarında uzun süre kanat çırpmadan süzülebilir. Beyaz Leylekten koyu gövdesi ve beyazın yalnızca alt bölümlerde yoğunlaşmasıyla kolaylıkla ayrılır. BTO türü yaklaşık 3 kg ağırlığında büyük bir leylek olarak tanımlar.

Kara Leylek, Beyaz Leyleğin aksine insan yerleşimlerinden uzak, sakin ve geniş doğal alanları tercih eder. Üreme döneminde yaşlı ve olgun ormanlar, büyük ağaçların bulunduğu vadiler, kayalık yamaçlar ve bunların yakınındaki temiz akarsular, göller, bataklıklar ve ıslak çayırlar temel yaşam alanlarıdır. Orman ile tatlı su habitatının birlikte bulunması özellikle önemlidir. Yuvasını çoğunlukla büyük ve yaşlı ağaçlara, bazı bölgelerde ise erişilmesi güç kayalık çıkıntılara kurar; aynı yuva sonraki yıllarda tekrar kullanılabilir. İnsan faaliyetlerine karşı hassastır ve yuva çevresindeki yoğun rahatsızlık üreme başarısını olumsuz etkileyebilir. Üreme dönemi dışında nehirler, sığ göller, bataklıklar, taşkın düzlükleri ve diğer tatlı su alanlarında beslenir. Oiseaux.net verileri türün akarsu, gölet, göl ve bataklık çayırlarını, genellikle ormanların içinde veya yakınında kullandığını belirtir.

Kara Leylek etçil ve büyük ölçüde sucul avlara bağımlı bir avcıdır. Beslenmesinin önemli bölümünü küçük ve orta boy balıklar oluşturur; bunun yanında kurbağalar ve diğer amfibiler, sucul böcekler ve larvaları, kabuklular ve çeşitli küçük omurgalıları da tüketebilir. Beslenirken çoğunlukla sığ akarsuların, göletlerin ve bataklıkların içinde yavaşça yürür. Avını gördüğünde uzun ve güçlü gagasıyla hızlı bir hamle yaparak yakalar. Berrak, sığ ve doğal yapısını koruyan akarsular bu nedenle özellikle değerli beslenme alanlarıdır. Tek başına veya dağınık halde beslenmesi yaygındır; Beyaz Leylekte görülebilen kalabalık beslenme toplulukları Kara Leylekte daha az karakteristiktir. Beslenme alanı ile güvenli yuvalama ormanı arasındaki bağlantının korunması tür için önem taşır. Oiseaux.net türü doğrudan “sucul avcı” olarak sınıflandırır ve omurgalılar ile özellikle balıkların diyetindeki önemini belirtir.