Kervançulluğu

Kervançulluğu, Avrupa'nın büyük bölümünden İskandinavya ve Rusya üzerinden Orta Asya'ya kadar uzanan geniş bir bölgede üreyen büyük bir kıyı kuşudur. Kuzey ve doğudaki popülasyonlar daha belirgin göç hareketleri gerçekleştirirken, ılıman bölgelerdeki bazı bireyler daha kısa mesafelerde yer değiştirir. Üreme dönemi sona erdiğinde kuşların önemli bölümü kıyılara yönelir; Kuzeybatı ve Güney Avrupa, Akdeniz havzası, Afrika ve Güney Asya'daki uygun alanlarda kışlar. Türkiye'de göç dönemlerinde ve kış aylarında özellikle deltalar, lagünler, nehir ağızları, kıyı çamurlukları ve diğer sulak alanlarda görülür. Üreme mevsimi dışında tek bireyler halinde bulunabileceği gibi besinin yoğun olduğu kıyılarda büyük topluluklar da oluşturabilir. Popülasyonlarındaki uzun dönemli azalma nedeniyle küresel ölçekte koruma açısından dikkat gerektiren türlerden biridir.

İri gövdesi, uzun bacakları ve çok uzun, belirgin biçimde aşağı kıvrılan gagasıyla kolay tanınan bir kıyı kuşudur. Boyu yaklaşık 56–63 cm'dir ve yayılış alanındaki en büyük kıyı kuşlarından biridir. Genel tüy rengi kahverengi, boz ve krem tonlarının oluşturduğu yoğun çizgili ve benekli bir desene sahiptir. Göğüs açık kahverengi zemin üzerinde koyu çizgili, karın daha açık renklidir. Uçuş sırasında beyaz kuyruk sokumu ve sırta doğru kama şeklinde uzanan beyaz alan belirginleşir; kanatta belirgin bir beyaz bant bulunmaz. Gaga dişilerde erkeklerden ortalama olarak daha uzun ve daha güçlü kıvrımlıdır. Genç bireylerin gagası erişkinlere göre daha kısadır. Uçuşu güçlü ve düzenlidir. Uzak mesafelerden duyulabilen, yükselip hızlanan melodik ve dalgalı ötüşü özellikle üreme alanlarının karakteristik seslerinden biridir.

Üreme döneminde açık ve geniş görüş sağlayan arazileri tercih eder. Nemli çayırlar, geleneksel biçimde yönetilen otlaklar, fundalıklar, turbalıklar, bataklıkların daha kuru kesimleri ve açık yüksek arazi meraları önemli üreme habitatlarıdır. Yuvasını yerde, bitki örtüsü arasındaki sığ bir çukura yapar. Ağaçlandırma ve açık arazilerin yoğun ormana dönüşmesi uygun üreme habitatlarını azaltabilir. Üreme dönemi sona erdiğinde habitat tercihi belirgin biçimde değişir ve tür büyük ölçüde kıyısal sulak alanlara yönelir. Gelgit çamurlukları, kum düzlükleri, haliçler, tuzlu bataklıklar ve kıyı çayırları başlıca kışlama alanlarıdır. Bazı bireyler kışın tarım arazilerini ve iç kesimlerdeki sulak alanları da kullanabilir. Gelgit sırasında açığa çıkan çamurluklarda beslenirken, yükselen suyla birlikte yakındaki tuzlu bataklık ve tarlalarda dinlenebilir.

Kervançulluğunun beslenmesinde omurgasızlar ağırlıktadır. Üreme alanlarında toprak solucanları, böcekler ve larvaları önemli besin kaynaklarıdır. Kışlama alanlarında ise deniz solucanları, küçük yengeçler, çift kabuklu yumuşakçalar ve diğer kıyısal omurgasızlar öne çıkar. Uzun ve kıvrık gagasını yumuşak toprağa veya çamura derin biçimde sokarak, çoğu zaman dokunma duyusuyla avını bulur. Yüzeyde gördüğü küçük yengeç ve diğer canlıları doğrudan toplayabilir. Dişi ve erkek arasındaki gaga uzunluğu farkı, aynı alanda farklı derinliklerdeki avlardan yararlanabilmelerine olanak sağlar. Kıyı dışında çayır ve tarlalarda yürüyerek solucan ve böcek arar; zaman zaman meyve, tohum ve tahıl gibi bitkisel besinleri de tüketebilir. Bu esnek beslenme biçimi, üreme alanlarındaki karasal ortamlardan kışın kullandığı gelgit çamurluklarına kadar oldukça farklı habitatlardan yararlanabilmesini sağlar.