Keşiş Kuyrukkakanı

Keşiş Kuyrukkakanı, Kuzeydoğu Afrika ile Orta Doğu ve Güneybatı Asya'nın sıcak, kurak ve kayalık bölgelerinde yaşayan büyükçe bir kuyrukkakandır. Düzenli yayılışı Mısır'ın doğusundaki çöller ve Sina'dan İsrail, Ürdün ve Arap Yarımadası üzerinden Irak, güney İran, Afganistan ile Pakistan'ın batısına kadar uzanır. Popülasyonların çoğu yerleşiktir veya mevsime göre kısa mesafeli hareketler yapar; uzun mesafeli düzenli bir göçmen değildir. Türkiye normal yayılış alanının kuzeybatısında kalır ve tür ülkede çok nadir, rastlantısal bir konuktur. Türkiye'deki doğrulanmış gözlemler özellikle Akdeniz kıyısında yoğunlaşmış; Antalya-Manavgat çevresi, Patara ve yakın kıyı kesimlerinden kayıtlar elde edilmiştir. Son yıllarda güney kıyılarından kayıtlar gelmesi, türün Türkiye'de çok nadir olsa da zaman zaman kuzeybatıya ulaşabildiğini göstermektedir.

Keşiş Kuyrukkakanı uzun bacaklı, nispeten uzun kanatlı, ince gövdeli ve diğer birçok kuyrukkakana göre dikkat çekici derecede uzun ve güçlü gagalıdır. Erişkin erkek çok karakteristik siyah-beyaz görünümdedir. Yüz, boğaz, göğüs, sırt ve kanatlar büyük ölçüde parlak siyahtır; tepe ve ense ise geniş, temiz beyaz bir başlık oluşturur. Karın ve kuyruk altı da beyazdır. Kuyruk sokumu beyaz, kuyruk büyük ölçüde beyaz olup orta telekler ve uç bölümdeki siyahlık belirgin bir desen meydana getirir. Dişi erkekten çok farklıdır; genel olarak kumlu boz-kahverengi veya gri-kahverengi görünür, kanatlar ve kuyruk daha koyudur. Alt tarafları açık renklidir ve erkekteki siyah göğüs ile beyaz başlık bulunmaz. Gençler dişiye benzer, ancak daha soluk ve düzensiz desenlidir. Uzun gaga, uzun bacaklar ve nispeten zarif gövde yapısı her iki cinsiyette de dikkat çekicidir. Erkek Ak Tepeli Kuyrukkakanla karıştırılabilir; Keşiş Kuyrukkakanında beyazlık başın tepe ve ense bölümünde bir başlık biçimindeyken sırt siyahtır, ayrıca gaga belirgin biçimde uzundur. Kayalar üzerinde dik durur, sık sık çevresini gözler ve av peşinde hızlı, çevik uçuşlar yapabilir.

Keşiş Kuyrukkakanı gerçek çöl ve yarı çöl kuşlarından biridir. Özellikle sarp kayalık vadiler, kuru kanyonlar, uçurumlar, taşlık dağ yamaçları, volkanik veya kalkerli kaya alanları ve bitki örtüsü son derece seyrek çöl arazilerini tercih eder. Düz ve tamamen kumlu çöllerden çok, yüksek kayalarla yarıkların ve açık taşlık zeminin birlikte bulunduğu engebeli arazilere bağlıdır. Kuru vadi tabanlarında ve zaman zaman su bulunan çöl vadilerinde de görülebilir. Kaya blokları hem gözetleme noktası hem de sıcak saatlerde sığınak sağlar. İnsan yerleşimlerinin yakınındaki taş ocakları, eski yapılar ve kayalık yol yarmaları da uygun koşullarda kullanılabilir. Yuvasını kaya yarığına, küçük mağaraya, taşlar arasındaki derin boşluğa veya korunaklı başka bir kovuğa kurar. Yuva genellikle dışarıdan kolay fark edilmeyen bir noktadadır ve kuru otlar, ince dallar ve bitkisel liflerden hazırlanır; iç kısmı daha yumuşak malzemelerle döşenir. Yaşam alanında açık avlanma zemini ile yüksek gözetleme kayalarının yan yana bulunması önemlidir. Yoğun bitki örtüsünden ve kapalı ağaçlık alanlardan kaçınır; çıplak kaya yüzeyleri ile seyrek çöl bitkilerinin oluşturduğu mozaik yapı elverişlidir.

Keşiş Kuyrukkakanı ağırlıklı olarak böcekler ve diğer küçük omurgasızlarla beslenir. Kınkanatlılar, karıncalar, çekirgeler, böcek larvaları, örümcekler ve çöl ortamında bulunan çeşitli eklembacaklılar başlıca avlarıdır. Çoğunlukla bir kaya çıkıntısı üzerinde bekleyerek çevresindeki zemini gözler; avını fark ettiğinde hızla aşağı iner ve yakaladıktan sonra yeniden yüksek bir noktaya çıkar. Diğer kuyrukkakanlardan farklı olarak uçan böceklerin peşinden daha uzun ve çevik hava akınları yapabilir. Kayaların yüzeyinden, yarıklardan ve seyrek bitkilerin çevresinden av topladığı da görülür. Üreme döneminde yavrular büyük ölçüde böcek ve diğer omurgasızlarla beslenir. Avlanma biçimindeki esneklik, besinin seyrek ve düzensiz dağıldığı sıcak çöl vadilerinde etkili biçimde yaşamasını sağlar.