Kır Baykuşu

Kır Baykuşu, dünyanın en geniş yayılışa sahip baykuşlarından biridir. Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'nın geniş kesimlerinde ürer; ayrıca Güney Amerika, bazı okyanus adaları ve farklı bölgelerde yerleşik toplulukları bulunur. Palearktik bölgede özellikle kuzey ve orta enlemlerdeki açık arazilerde yaygındır. Kuzeyde üreyen kuşların önemli bölümü kışın güneye iner, ancak türün hareketleri klasik bir göç düzeninden daha değişkendir. Küçük kemirgenlerin bolluğuna bağlı olarak bazı yıllar belirli bölgelerde yoğunlaşırken başka yıllarda aynı alanlarda çok az görülebilir. Bu göçebe karakter nedeniyle üreme alanları da yıldan yıla değişebilir. Türkiye'de esas olarak göç ve kış dönemlerinde görülür. Sonbahardan ilkbahara kadar özellikle geniş ovalar, sulak alan çevreleri, deltalar ve açık tarım arazilerinde rastlanır. Bazı yıllarda uygun beslenme alanlarında birkaç birey bir arada bulunabilir. Gündüz de avlandığı için Türkiye'de gözlenmesi diğer birçok baykuşa göre daha kolaydır.

Kır Baykuşu orta büyüklükte, uzun kanatlı ve açık arazi yaşamına uyum sağlamış bir baykuştur. Genel rengi sarımsı kahverengi, krem ve koyu kahverengi tonlarının oluşturduğu benekli ve çizgili bir desendir. Alt taraf açık renkli, özellikle göğüs bölgesi belirgin koyu boyuna çizgilidir. Yüz diski soluk ve yuvarlaktır; parlak sarı gözlerin çevresindeki siyaha yakın koyu lekeler türün en karakteristik yüz desenini oluşturur. Adını aldığı kulak püskülleri son derece kısadır ve çoğu zaman hiç görülmez. Baş bu nedenle genellikle yuvarlak görünür. Kanatlar uzun, geniş ve uçları yuvarlaktır. Uçuşta kanat altındaki açık zemin üzerinde bileğe yakın belirgin koyu lekeler, kanat uçlarındaki koyu bantlar ve üst kanattaki açık alanlar tanımada önemlidir. Uçuşu son derece karakteristiktir; açık arazi üzerinde alçaktan, yavaş ve dalgalı ilerler, derin ve esnek kanat vuruşları kelebeği andıran bir görünüm verir. Uzun Kulaklı Baykuştan daha açık yüzü, sarı gözleri, çok kısa kulak püskülleri ve açık arazide gündüz avlanma alışkanlığıyla ayrılır. Erkek ve dişi birbirine benzer; dişi genellikle biraz daha koyu ve yoğun desenlidir.

Kır Baykuşu ormanlardan çok geniş ve açık arazilerle ilişkilidir. Tundra, bozkır, fundalık, bataklık, sazlık çevreleri, kıyı çayırları, kumullar, geniş meralar, nadas alanları ve tarım arazileri başlıca habitatlarıdır. Kışın özellikle kısa veya orta boylu bitki örtüsüne sahip, küçük kemirgenlerin bol olduğu düzlüklerde yoğunlaşır. Ağaçlara bağımlılığı azdır; dinlenirken doğrudan yerde, alçak bir tümsekte, çit direğinde veya seyrek bir çalının üzerinde görülebilir. Gündüz dinlenme alanlarında birkaç birey gevşek gruplar oluşturabilir. Üreme döneminde de açık habitatları kullanır ve diğer birçok baykuştan farklı olarak yuvasını yerde yapar. Dişi, otların veya alçak bitkilerin arasında korunaklı bir noktada sığ bir çukur hazırlar ve bunu kuru otlarla, bazen kendi tüyleriyle döşer. Üreme başarısı küçük kemirgenlerin bolluğuyla yakından ilişkilidir. Avın çok olduğu yıllarda normalde az bulunduğu alanlara yerleşebilir ve aynı bölgede birden fazla çift üreyebilir. Bu nedenle türün bir bölgedeki varlığı yalnız habitat yapısına değil, o yılın av yoğunluğuna da güçlü biçimde bağlıdır.

Kır Baykuşunun temel besinini küçük memeliler oluşturur. Özellikle tarla fareleri ve diğer küçük kemirgenler başlıca avlarıdır; uygun bölgelerde sivri fareler, lemmingler ve benzeri küçük memelileri de yakalar. Kemirgenlerin azaldığı dönemlerde küçük kuşlar ve zaman zaman diğer küçük omurgalılarla beslenebilir. Avlanmasını çoğunlukla açık arazinin hemen üzerinde alçaktan uçarak gerçekleştirir. Keskin işitmesi sayesinde yoğun otların arasında hareket eden avı belirleyebilir, ardından ani bir dönüş yaparak veya kısa süre havada asılı kaldıktan sonra üzerine iner. Şafak ve alacakaranlık en hareketli olduğu saatlerdir, ancak bulutlu günlerde ve özellikle kış aylarında gün ortasında da düzenli olarak avlanabilir. Av bolluğu hem bulunduğu alanı hem de üreme davranışını belirlediğinden, küçük kemirgen popülasyonlarındaki dönemsel artışları hızla takip eden göçebe bir avcıdır.