Kirazkuşu

Kirazkuşu, Avrupa'nın büyük bölümünden Türkiye, Kafkasya ve Batı Asya'ya kadar uzanan geniş fakat yer yer parçalı bir üreme dağılımına sahip uzun mesafeli göçmen bir ötücüdür. Avrupa'daki popülasyonları özellikle güney, orta ve doğu kesimlerde yoğunlaşır; kuzeyde İskandinavya'ya kadar ulaşır. Türkiye türün üreme alanının güneydoğu bölümünde ve aynı zamanda önemli göç yolları üzerinde bulunur. Yaz sonunda üreme bölgelerini terk eden kuşlar Akdeniz ve Sahra'yı aşarak Afrika'daki kışlama alanlarına ulaşır. Kış döneminde özellikle Sahel kuşağı ve Etiyopya yükseklerindeki geleneksel tarım alanları önem taşır. İlkbaharda yeniden kuzeye göç eder ve üreme bölgelerine döner. Göç sırasında tek başına veya küçük gruplar halinde görülebilir; hasadı tamamlanmış tarlalar ve tohum bakımından zengin açık alanlar önemli mola noktalarıdır. Uzun mesafeli göçü nedeniyle yaşam döngüsü yalnızca Avrupa ve Asya'daki üreme alanlarına değil, Afrika'daki kışlama habitatlarının ve göç sırasında kullandığı beslenme alanlarının korunmasına da bağlıdır.

Yaklaşık 16 cm uzunluğunda, 24–27 cm kanat açıklığına sahip, ince yapılı orta büyüklükte bir kirazkuşudur. Ağırlığı çoğunlukla 20–25 gram civarındadır. Üreme giysisindeki erkek oldukça karakteristiktir; baş ve göğsün üst kısmı gri ile zeytin yeşili arasında, boğaz ve bıyık bölgesi sarımsı, göğsün altı ve karın sıcak tarçın-kızılı tonlardadır. Sırt kahverengi ve koyu çizgilidir. Göz çevresindeki açık sarı halka, pembe-kırmızımsı konik gaga ve pembemsi bacaklar tanımada yardımcıdır. Dişi erkeğe benzer ancak renkleri daha soluk, başı daha kahverengi ve çizgilidir. Genç bireyler daha mat görünür ve özellikle göğüslerinde belirgin koyu çizgiler taşır. Uçuşta kuyruğun dış tüylerindeki beyazlık fark edilebilir. Erkek üreme döneminde çoğunlukla ağaç tepesi, çalı veya tel gibi açık bir noktaya çıkarak ötüşünü tekrarlar. Sesi kısa, sakin ve hafif melankolik karakterde birkaç notadan oluşur.

Kirazkuşu tamamen çıplak açık araziden çok, tarım alanlarıyla ağaç ve çalıların mozaik oluşturduğu sıcak ve nispeten kuru yarı açık peyzajları tercih eder. Geleneksel tahıl tarlaları, seyrek çalılıklar, meyve bahçeleri, bağlar, orman açıklıkları ve kenarları, küçük koruluklarla bölünmüş tarım alanları ve taşlık yamaçlar kullanılabilir. Geniş ölçekli habitat araştırmaları, yoğun tarım yerine farklı arazi parçalarının bir arada bulunduğu geleneksel ve düşük yoğunluklu tarımsal peyzajların önemini göstermektedir. Yuvasını çoğunlukla yerde veya yere çok yakın, otların ve diğer bitkilerin arasına gizler. Dişi tarafından yapılan yuva kuru otlar ve ince bitkisel materyalle hazırlanır. Genellikle 4–5 yumurta bırakılır; kuluçkayı esas olarak dişi gerçekleştirir ve yaklaşık 11–12 gün sürer. Yavrular yaklaşık 12–13 gün sonra yuvadan ayrılır. Afrika'daki kışlama alanlarında da habitat seçimi rastlantısal değildir; küçük ölçekli, geleneksel biçimde yönetilen tahıl tarlalarının yarı doğal bitki örtüsüyle iç içe bulunduğu alanların özellikle değerli olduğu izleme çalışmalarında gösterilmiştir.

Kirazkuşunun beslenmesi mevsime göre belirgin biçimde değişir. Üreme dönemi dışında çeşitli yabani otların ve tahılların tohumları beslenmenin önemli bölümünü oluşturur. Göç sırasında hasat edilmiş tarlalarda yere dökülmüş tahıl ve diğer tohumları topladığı gruplar görülebilir. Üreme döneminde ise böcekler ve diğer küçük omurgasızların önemi artar. Kınkanatlılar, çekirgeler, cırcır böcekleri, kelebek ve güve larvaları ile çeşitli küçük böcekler tüketilir. Yavrular hızlı gelişmeleri için gerekli proteini sağlamak amacıyla büyük ölçüde böceklerle beslenir. Besinini çoğunlukla yerde veya alçak bitki örtüsünün içerisinde arar; tarla kenarları ve seyrek bitkili açık zeminler bu nedenle önemlidir. Üreme habitatındaki tarım alanlarının yalnızca yuva yeri sağlaması yeterli değildir; böcek çeşitliliğini sürdürebilecek yarı doğal alanların, çalılıkların ve tarla kenarlarının da bulunması gerekir. Kışlama döneminde ise tohum bakımından zengin geleneksel tahıl tarımı yapılan bölgeler önemli beslenme alanları oluşturur. Bu nedenle tarımsal peyzajın sadeleşmesi türü hem üreme hem de kışlama sahalarında etkileyebilir.