Kızıldeniz martısı

Kızıldeniz Martısı, dünya dağılımı büyük ölçüde Kızıldeniz havzasıyla sınırlı olan bölgesel bir deniz kuşudur. Afrika kıyılarında Mısır'dan Sudan, Eritre ve Cibuti'ye; Arabistan tarafında Suudi Arabistan ve Yemen kıyılarına kadar uzanan Kızıldeniz adalarında ürer. Aden Körfezi çevresinde de görülür. Popülasyonun büyük bölümü yıl boyunca bu bölgede kalır; üreme sonrasında kuşlar kıyılar boyunca dağılır ve bazı bireyler Kızıldeniz dışına çıkarak Somali, Umman ve Arap Yarımadası'nın güney kıyılarına ulaşabilir. Süveyş Kanalı üzerinden Doğu Akdeniz'e geçen bireyler de kaydedilmiştir. Türkiye türün normal dağılım alanının kuzeyinde kalır ve Kızıldeniz Martısı ülkede çok nadir, rastlantısal bir ziyaretçidir. Türkiye'deki kayıtların değerlendirilmesinde benzer koyu renkli martılarla karışma ihtimali göz önünde bulundurulmalıdır. Tür uzun mesafeli düzenli bir göçmen değildir; hareketleri daha çok üreme sonrasındaki bölgesel dağılmalar ve denizdeki besin koşullarıyla ilişkilidir.

Kızıldeniz Martısı ince gövdeli, uzun ve dar kanatlı, zarif yapılı bir martıdır. Erişkin üreme giysisinde baş ve üst boğaz koyu siyaha yakın renktedir; koyu başlık boynun yanlarında dar beyaz bir sınırla sonlanır. Adını gözün renginden değil, koyu gözün çevresinde son derece belirgin görünen beyaz üst ve alt göz kapaklarından alır. Sırt ve kanat üstleri koyu gri, göğüs gri, karın ve kuyruk beyazdır. Kanat telekleri koyudur ve kanat altı diğer birçok martıdan belirgin biçimde daha karanlık görünür. Gaga uzun, ince ve hafif aşağı kıvrımlı; erişkinlerde koyu kırmızımsı ve siyah uçludur. Bacaklar koyu kırmızımsı tonlara ulaşabilir. Üreme dışı dönemde siyah başlık beyaz beneklerle kırılır ve baş daha düzensiz görünür. Genç bireyler baş, boyun ve göğüste çikolata kahverengisi tonlar taşır; sırt ve kanat örtülerindeki tüylerin açık kenarları pullu bir görünüm oluşturur. Erişkin giysisine aşamalı olarak ulaşır. En çok aynı bölgede yaşayan Arabistan Martısıyla karıştırılabilir; daha küçük ve narin yapısı, ince gagası, belirgin beyaz göz çevresi ve tüy deseni ayrımda önemlidir. Uçuşu çevik ve hafiftir; uzun kanatlarıyla deniz yüzeyi üzerinde rahatça süzülür.

Kızıldeniz Martısı yaşamının hemen tamamında deniz ve kıyı habitatlarına bağlıdır. Üreme için özellikle ana karadan ayrılmış, insan ve karasal yırtıcı baskısının düşük olduğu adaları ve küçük adacıkları seçer. Kumlu, kayalık veya mercan kökenli çıplak kıyılar, seyrek bitkili düzlükler ve alçak adalar tipik yuvalama ortamlarıdır. Kızıldeniz'in Suudi Arabistan kıyılarındaki araştırmalarda kolonilerin kumlu ve kayalık adalarda bulunduğu gösterilmiştir. Yuva yerde, çoğu zaman açık bir noktada hazırlanır; sığ çukur ot, yosun ve kıyıdan toplanan çeşitli malzemelerle döşenebilir. Genellikle koloniler halinde ürer ve bazı adaları başka martı ve sumru türleriyle paylaşabilir. Üreme mevsimi bölgenin çok sıcak yaz aylarına rastlayabildiğinden yumurta ve yavrular doğrudan güneş ile sıcaklık baskısına maruz kalabilir. Üreme dışında kayalık sahiller, kumluklar, mercan resiflerinin çevresi, kıyıya yakın denizler, limanlar ve balıkçı barınaklarında görülür. Beslenirken kıyıdan açığa çıkabilir ve açık deniz yüzeyindeki verimli alanları kullanabilir; buna karşılık iç sularda görülmesi olağan değildir.

Kızıldeniz Martısının beslenmesinde balıklar temel yeri tutar. Bunun yanında yengeç ve diğer kabuklular, yumuşakçalar, deniz solucanları, böcekler ve çeşitli küçük deniz canlılarını tüketir. Avını çoğunlukla deniz yüzeyinden alır; uçarken suya yaklaşarak balıkları kapabilir veya kısa, sığ dalışlarla yakalayabilir. Besinin yoğunlaştığı bölgelerde çok sayıda birey birlikte beslenebilir. Limanlarda ve balıkçı teknelerinin çevresinde balıkçılık artıklarından yararlandığı, zaman zaman leş ve başka kolay ulaşılabilir besinleri tükettiği de görülür. Bununla birlikte yaşamı ve beslenmesi, insan kaynaklı yiyeceklere bağımlı birçok yaygın martıya göre doğal deniz kaynaklarıyla daha güçlü biçimde ilişkilidir