Küçük Çinte

Küçük Çinte, kuzey Avrasya'nın tayga ve orman-tundra kuşağında üreyen, kışı büyük ölçüde Doğu ve Güneydoğu Asya'da geçiren uzun mesafeli göçmen bir çintedır. Üreme alanı kuzey İskandinavya'dan Rusya'nın kuzeyi boyunca Sibirya ve Uzak Doğu'ya kadar uzanır. Özellikle kuzey tayganın seyrekleşerek tundraya geçtiği kuşakta yaygındır. Sonbaharda güneye ve güneydoğuya hareket eden kuşlar Çin'in doğu ve güney kesimleri, Kore, Japonya ve Güneydoğu Asya'nın kuzeyinde kışlar. Az sayıda birey sonbaharda ana göç yollarından batıya saparak Avrupa'ya ulaşır. Türkiye ise ana göç yolunun batı kenarında kalır ve tür burada çok nadir bir geçiş kuşudur. Kayıtlar çoğunlukla tek bireylere aittir ve sonbaharda daha belirgindir; ilkbaharda da rastlanabilir. Ülkemizde bilinen düzenli bir üreme veya kışlama topluluğu yoktur.

Küçük Çinte adının da belirttiği gibi küçük, narin yapılı, kısa ve sivri konik gagalı bir çintedır. Genel görünüşü sıcak kahverengi, krem ve koyu çizgilerin birleşiminden oluşur. En dikkat çekici özelliği kestane kızılı yüzü ve kulak örtüleridir. Başın tepesinde koyu çizgiler, yüz çevresinde ince siyah sınırlar ve belirgin açık renkli göz halkası bulunur. Üreme tüyündeki erişkin erkekte baş deseni daha güçlü ve kestane tonları daha canlıdır. Dişi daha soluk ve kahverengi olmakla birlikte temel yüz deseni korunur. Genç kuşlar daha mat, daha yoğun çizgili ve başları daha az kızıldır. Alt taraflar açık krem veya beyazımsı, göğüs ve özellikle böğürler ince koyu çizgilidir. Sırt sıcak kahverengi ve siyahımsı çizgili, kanatlar koyu olup iki açık kanat bandı gösterebilir. Kuyruğun dış teleklerinde beyazlık bulunur ve uçuş sırasında fark edilebilir. Benzer Kamış Çintesi dişi ve gençlerinden daha küçük ve ince gagalı oluşu, kestane tonlu yanağı, belirgin göz halkası ve daha ince yüz deseniyle ayrılır. Çağrısı teşhiste önemlidir; kısa, keskin ve hafif metalik bir “tik” sesini andırır. Çoğu zaman sık bitki örtüsü içinde gizlenerek beslenmesine rağmen göç sırasında açık zemine çıkar ve diğer küçük çintelerle birlikte görülebilir.

Üreme döneminde Küçük Çinte kuzey tayganın açık, nemli ve çalılık kesimlerini tercih eder. Bodur huş, söğüt ve kızılağaçların bulunduğu orman-tundra geçişleri, bataklık kenarları, nehir vadileri, seyrek huş ormanları ve nemli açıklıklar tipik habitatlarıdır. Kapalı ve yüksek ormanın içinden çok, ağaçların seyrekleştiği ve yoğun çalı tabakasının geliştiği alanları kullanır. Nemli zemin ve su kenarındaki sık bitki örtüsü hem beslenme hem de yuvalama için elverişlidir. Yuvasını çoğunlukla yere veya yere çok yakın bir noktaya, bodur çalıların, ot kümelerinin ya da alçak dalların koruması altına gizler. Çanak biçimindeki yuva kuru otlar, yapraklar, ince saplar ve kökçüklerden yapılır; iç kısmı daha ince bitkisel malzemeyle döşenir. Göç sırasında habitat seçimi oldukça genişler. Orman kenarları, nehir kıyıları, çalılıklar, sazlık çevreleri, yabani otlu tarlalar, anızlar ve tarım alanlarının kenarlarında görülebilir. Kışlama bölgelerinde açık çalılıklar, tarla kenarları, otlu açıklıklar ve seyrek ağaçlı alanları kullanır.

Küçük Çintenin beslenmesi mevsime göre değişir. Üreme döneminde böcekler ve diğer küçük omurgasızlar önemli yer tutar; özellikle çeşitli böcek larvaları, küçük uçucu böcekler, mayıs sinekleri, taş sinekleri ve örümceklerden yararlanır. Yavruların gelişme döneminde hayvansal besinlerin payı artar. Yaz sonundan itibaren küçük bitki tohumları giderek daha önemli hale gelir ve göç ile kış döneminde beslenmenin büyük bölümünü oluşturur. Yabani otların, çayır bitkilerinin ve tarla kenarı bitkilerinin tohumlarını çoğunlukla yerde veya yere yakın saplar üzerinde toplar. Göç sırasında anızlarda ve tohum bakımından zengin açık alanlarda diğer çinteler ve küçük ispinozlarla birlikte beslenebilir. Besinini genellikle yerde arar, bitki saplarından da tohum ayıklayabilir.