Küçük iskete

Küçük İskete, Kuzey Afrika'nın Atlas kuşağı ile İber Yarımadası'ndan başlayarak Güney, Orta ve Doğu Avrupa üzerinden Balkanlar, Anadolu ve Doğu Akdeniz'e uzanan geniş bir dağılıma sahip küçük bir ispinozdur. Türün göç davranışı bölgeye göre değişir; güneydeki popülasyonların önemli bölümü yerleşik veya kısa mesafeli hareketler yaparken, daha kuzeyde üreyen kuşlar sonbaharda güneye ve güneybatıya iner. Kışın Akdeniz çevresinde ve Kuzey Afrika'da sayıları artabilir. Türkiye'de uygun habitatlarda üreyen ve yılın farklı dönemlerinde görülebilen bir türdür. Özellikle Marmara, Ege ve Akdeniz'in açık ağaçlıklı, tarımsal ve yerleşim çevresindeki alanlarında daha düzenli görülür; iç kesimlerde dağılımı yerel olabilir. Türkiye'de kış dönemindeki görünürlüğü yerel iklim ve besin koşullarına göre değişebilir; bazı bölgelerde üreme alanlarının yakınında kalırken başka alanlarda mevsimsel hareketler belirginleşir.

Küçük İskete kompakt gövdeli, kısa kuyruklu, küçük başlı ve kısa, konik gagalı bir ispinozdur. Erişkin erkekte alın, yüz, boğaz ve göğsün üst bölümlerinde canlı sarı renk dikkat çeker; tepe ve başın yanlarında daha koyu zeytin tonları bulunur. Sırt sarımsı-zeytin veya yeşilimsi kahverengidir ve belirgin koyu çizgiler taşır. Göğsün yanları ile böğürler de koyu çizgilidir. Kanatlar koyu kahverengi-siyahımsı olup sarımsı kenarlar ve açık kanat çizgileri gösterir. Kuyruk koyu renklidir. Dişi erkekteki parlak sarı alanlardan büyük ölçüde yoksundur; genel görünüşü gri-zeytin ve kahverengi tonlarında, alt tarafı ise daha yoğun çizgilidir. Gençler dişiye benzer fakat daha kahverengi ve belirgin çizgili görünür. Florya ile karıştırılabilir; Küçük İsketenin daha küçük ve kompakt görünüşü, daha kısa ve küçük gagası, yoğun çizgili sırt-böğür deseni ve kanatta geniş sarı alanların bulunmaması ayrımda yardımcıdır. Uçuşu hızlı ve dalgalıdır. Erkekler üreme döneminde ağaç tepesi, anten, tel veya başka yüksek noktalardan uzun süre ötebilir; kelebeksi kanat vuruşlarıyla yapılan ötüş uçuşları da karakteristiktir. Ötüşü hızlı, tiz, cızırtılı ve sürekli akan notalardan oluşur.

Küçük İskete açık ve yarı açık, ağaçlarla otsu alanların iç içe bulunduğu sıcak ve güneşli habitatları tercih eder. Seyrek ağaçlıklar, orman kenarları, zeytinlikler, meyve bahçeleri, bağlar, tarım alanlarının çevresi, parklar, mezarlıklar, köy bahçeleri ve kentlerin ağaçlı yeşil alanları sık kullanılan ortamlardır. Özellikle kozalaklı ağaçların bulunduğu park ve bahçelerden de yararlanır. Kapalı ve karanlık ormanlardan çok, açık zeminde tohum bulabileceği ve yakınında yuva kurabileceği ağaç veya çalıların bulunduğu mozaik peyzajlara bağlıdır. Üreme döneminde erkek belirgin bir ötüş noktasını kullanarak çevresindeki alanı savunur. Yuva çoğunlukla ağaç veya yoğun çalının dış dallarında, yapraklar arasında iyi gizlenmiş bir noktaya yerleştirilir. Dişinin yaptığı küçük ve düzgün fincan biçimli yuva ince otlar, kökçükler, yosun, bitkisel lifler ve örümcek ağlarıyla örülür; iç kısmı tüy, ince lif ve diğer yumuşak malzemelerle döşenir. Uygun koşullarda aynı üreme döneminde birden fazla kuluçka gerçekleştirebilir. Üreme sonrasında aile grupları ve küçük sürüler tohum bakımından zengin açıklıklara geçer. Yoğun herbisit kullanımı ve yabani tohumlu bitkilerin tamamen temizlenmesi beslenme olanaklarını azaltabilir.

Küçük İsketenin beslenmesinin temelini küçük tohumlar oluşturur. Çeşitli yabani otların, çayır bitkilerinin ve otsu bitkilerin tohumlarını yerde veya doğrudan bitkilerin üzerinden toplar; tomurcuklar ve genç bitki parçalarından da yararlanabilir. Beslenirken çoğu zaman küçük sürüler halinde açık zeminde dolaşır veya ince saplara tutunarak tohumları ayıklar. Üreme döneminde küçük böcekler, larvalar ve diğer omurgasızlar da diyete katılır ve özellikle yavrular için hayvansal besinlerin önemi artar. Sonbahar ve kışın tohum bakımından zengin nadas alanları, tarla kenarları ve yabani otlu açıklıklarda başka ispinozlarla birlikte beslenebilir.