Küçük tarla kazı

Küçük Tarla Kazı, üreme dağılımı oldukça kuzeyde ve sınırlı olan göçmen bir kazdır. Başlıca üreme alanları İzlanda, Doğu Grönland ve Svalbard takımadalarıdır. Üreme mevsiminin ardından kuşlar güneye göç ederek Kuzeybatı Avrupa'daki geleneksel kışlama bölgelerine ulaşır. İzlanda ve Doğu Grönland'da üreyen popülasyonların büyük bölümü Britanya'ya yönelirken Svalbard kuşları ağırlıklı olarak Kuzey Denizi çevresindeki kıta Avrupası ülkelerinde kışlar. Göç sırasında büyük ve düzenli sürüler oluşturur; uzun mesafeli uçuşlarda diğer kazlarda olduğu gibi V biçimli dizilişler sık görülür. Türkiye normal yayılış alanının oldukça güneydoğusunda bulunduğundan burada düzenli görülen bir tür değildir; görüldüğünde nadir veya sıra dışı bir ziyaretçi niteliğindedir. Üreme dönemi dışında son derece sosyaldir ve uygun beslenme alanlarında binlerce birey bir araya gelebilir. İlkbaharda kuzeye dönüş sırasında belirli mola alanlarında toplanarak enerji depolar, ardından Arktik üreme bölgelerine doğru göçünü sürdürür.

Yaklaşık 60–75 cm uzunluğunda, boz kazlar içerisinde nispeten küçük ve kompakt yapılı bir türdür. Kanat açıklığı yaklaşık 135–170 cm'ye ulaşabilir ve erişkinlerin ağırlığı çoğunlukla 2–3 kg civarındadır. Boynu nispeten kısa, başı yuvarlak ve koyu kahverengi, gövdesi ise daha açık gri-kahverengi tonlardadır. Sırtta ve yanlarda açık kenarlı tüylerin oluşturduğu düzenli çizgili görünüm dikkat çeker. Türün en karakteristik özelliklerinden biri kısa ve kalın gagasıdır. Gaga büyük ölçüde siyah olup orta bölümünde değişen genişlikte pembe bir bant bulunur. Bacaklar ve ayaklar da pembedir. Bu özellikler özellikle benzer boz kazlardan ayrılmasında önemlidir. Tarla Kazı grubunda görülen turuncu gaga ve bacak renklerinin aksine pembe tonlar belirgindir. Uçuş sırasında gövdesinin üst tarafındaki açık gri görünüm ve güçlü kanat vuruşları fark edilir. Sesi diğer bazı boz kazlara göre daha tizdir. Erkek ve dişi görünüş olarak benzerdir; erkek ortalama olarak biraz daha iri olabilir. Genç bireylerin tüy desenleri erişkinlere göre daha silik ve daha az düzenlidir.

Üreme döneminde Arktik tundranın açık ve ağaçsız ortamlarında yaşar. İzlanda, Grönland ve Svalbard'da nehir vadileri, nemli çayırlar, tundra düzlükleri, bataklık çevreleri ve kayalık yamaçlarla ilişkili alanları kullanır. Beslenebileceği otsu düzlüklerin yakınında, yırtıcılardan korunmaya yardımcı olabilecek kayalık çıkıntılar, yarlar ve vadiler yuvalama açısından tercih edilebilir. Yuva zeminde oluşturulan sığ bir çukurdur; bitkisel materyalle hazırlanır ve iç kısmı dişinin tüyleriyle kaplanır. Genellikle 4–5 yumurta bırakılır. Kuluçkayı dişi üstlenir ve yaklaşık 26–27 gün sürdürür; erkek bu dönemde yuva çevresinde kalarak eşini ve bölgeyi korur. Yumurtadan çıkan yavrular gelişmiş durumdadır ve kısa süre içerisinde ebeveynleriyle birlikte beslenmeye başlar. Üreme sonrasında habitat kullanımı önemli ölçüde değişir. Kışın kıyı ovaları, haliç çevreleri, tatlı su gölleri, çayırlar ve özellikle geniş tarım arazileri kullanılır. Tahıl tarlaları ve hasat edilmiş kök bitkisi alanları büyük kış sürülerinin yoğunlaşabildiği önemli beslenme habitatlarıdır.

Küçük Tarla Kazı esas olarak otçuldur ve besinini büyük ölçüde yerde toplar. Arktik üreme bölgelerinde tundra bitkilerinin yapraklarını, genç sürgünlerini, kök ve rizomlarını, tohumlarını ve meyvelerini tüketir. Nemli çayırlardaki taze otlar özellikle önemlidir. Göç öncesinde enerji rezervlerini artırabilmek için besin açısından zengin bitki bölümlerinden yoğun biçimde yararlanır. Kışlama alanlarında ise tarımsal kaynakların önemi büyük ölçüde artar. Çayırlar, tahıl tarlaları ve hasat sonrası arazilerde beslenir; yerde kalan tahıl taneleri, şeker pancarı artıkları, patates ve diğer kök bitkilerinden yararlanabilir. Büyük sürüler gündüzleri tarım alanlarında beslenip geceyi daha güvenli göl, rezervuar veya kıyı bölgelerinde geçirebilir. Sabah ve akşam saatlerinde dinlenme alanları ile tarlalar arasında toplu uçuşlar görülür. İlkbahar göçü öncesinde ve göç güzergâhındaki mola alanlarında yoğun beslenme, kuzeydeki kısa üreme dönemine yeterli enerji rezerviyle ulaşabilmesi açısından önemlidir. Tarımsal alanlardan etkili biçimde yararlanabilmesi, bazı popülasyonlarının son yıllardaki yüksek sayılarına katkıda bulunan etkenlerden biri olarak değerlendirilmektedir.