Kuzey gümüş martı

Kuzey Gümüş Martı, Avrupa'nın kuzey ve batı kesimlerinde geniş yayılış gösteren büyük bir martıdır. İzlanda, Britanya Adaları, Fransa'nın kuzeyi, İskandinavya ve Baltık Denizi çevresi başlıca üreme bölgeleridir; dağılışı kuzeybatı Rusya'ya kadar uzanır. Kuzeyde üreyen popülasyonların bir bölümü kışın güneye hareket ederken daha ılıman bölgelerdeki kuşlar yıl boyunca üreme alanlarının yakınında kalabilir. Kış döneminde Kuzey Denizi, Atlantik kıyıları ve Batı Avrupa'da yaygınlaşır. Türkiye düzenli üreme alanlarının güneydoğusunda bulunur ve tür ülkede seyrek görülen bir kış ziyaretçisi ve geçit kuşudur. Özellikle Karadeniz ve Marmara çevresinde görülme olasılığı daha yüksektir. Türkiye'deki gözlemlerde benzer büyük martıların dikkatle ayrılması gerekir; özellikle genç ve üreme dışı bireylerin teşhisi oldukça güç olabilir.

Kuzey Gümüş Martı güçlü gövdeli, geniş kanatlı ve iri başlı tipik bir büyük martıdır. Erişkinlerin başı, boynu ve alt tarafları beyaz, sırt ve kanat üstleri açık gridir. Kanat uçları siyah olup dış teleklerde belirgin beyaz lekeler bulunur. Gaga sarı ve güçlüdür; alt gaganın ucuna yakın kırmızı bir leke vardır. Bacaklar erişkinlerde çoğunlukla soluk pembe veya et rengidir. Göz açık sarı tonlarında, göz çevresindeki halka sarımsı veya turuncumsudur. Kışın baş ve boyunda gri-kahverengi ince çizgilenme gelişir; ilkbaharda baş yeniden büyük ölçüde beyazlaşır. Genç bireyler erişkinlerden tamamen farklı, yoğun kahverengi benekli ve damalı görünümdedir. Yaş ilerledikçe sırt grileşir, alt taraf açılır ve erişkin kanat deseni kademeli olarak oluşur. Sarı bacaklı büyük martılardan pembe bacaklarıyla ayrılabilse de yaş, ışık ve bireysel farklılıklar nedeniyle tek özelliğe dayanarak teşhis yapılmamalıdır. Uçuşta geniş kanatları, güçlü gövdesi ve düzenli kanat vuruşları dikkat çeker.

Kuzey Gümüş Martı kıyılarla güçlü ilişkisi bulunan ancak insan tarafından değiştirilmiş ortamlara da kolayca uyum sağlayabilen bir türdür. Doğal üreme alanları kayalık deniz kıyıları, küçük adalar, falezler, kumullar ve kıyıya yakın açık arazilerdir. Koloniler halinde veya daha dağınık biçimde yuvalayabilir. Son yıllarda birçok bölgede kentlerdeki düz çatılar ve büyük yapıların üstleri de önemli yuvalama alanları haline gelmiştir. Yuva yerde veya çatılarda oluşturulan genişçe bir çukurdur ve otlar, yosunlar, dallar ve çeşitli bitkisel malzemelerle döşenir. Üreme dışında limanlar, balıkçı barınakları, kumsallar, haliçler, gelgit düzlükleri, tarım alanları, göller ve nehir çevrelerinde bulunabilir. İnsan faaliyetlerinden yararlanma yeteneği yüksektir; limanlar ve yerleşim çevreleri düzenli beslenme alanları sağlayabilir. Bununla birlikte doğal kıyılarda da güçlü biçimde varlığını sürdürür.

Kuzey Gümüş Martı son derece fırsatçı ve geniş besin yelpazesine sahip bir türdür. Balıklar, yengeçler, midyeler ve diğer yumuşakçalar, deniz solucanları, böcekler, kuş yumurtaları ve küçük omurgalılarla beslenebilir. Kıyıda gelgitin çekilmesiyle açığa çıkan canlıları toplar, deniz yüzeyinden balık yakalar ve balıkçı teknelerinin çevresindeki artıklarla beslenir. Midye gibi sert kabuklu avları havaya kaldırıp kaya veya sert zemine bırakarak kırabildiği görülür. Tarım alanlarında solucan ve böcekleri arar; kentlerde ise insan kaynaklı yiyeceklerden ve çöplerden yararlanabilir. Leş tüketmesi de yaygındır. Beslenme biçimini bulunduğu ortamdaki en kolay ve bol kaynağa hızla uyarlayabilmesi türün başarısındaki temel özelliklerden biridir.