Mahmuzlu Kızkuşu

Mahmuzlu Kızkuşu, Doğu Akdeniz, Orta Doğu ve Afrika'nın geniş kesimlerinde yayılış gösteren bir kıyı kuşudur. Nil Vadisi ve Afrika'nın doğu kesimlerinden İsrail, Lübnan, Suriye, Kıbrıs ve Anadolu'ya kadar uzanan bölgelerde bulunur. Popülasyonların bir bölümü yerleşikken bazıları mevsimsel hareketler gerçekleştirir. Türkiye, türün kuzeydeki önemli üreme alanlarından biridir; özellikle Akdeniz ve Ege kıyılarındaki sulak alanlar ile Güneydoğu Anadolu'da uygun habitatlarda görülür. Doğu Akdeniz'de Kıbrıs da önemli üreme bölgelerinden biridir. Yayılışının büyük bölümünde suya bağlı olmakla birlikte beslenmek için çevredeki kuru ve açık arazilere de çıkabilir. Küresel ölçekte geniş bir yayılışa sahiptir ve koruma durumu Asgari Endişe (LC) olarak değerlendirilir.

Yaklaşık 25–28 cm boyunda, 70–80 cm civarında kanat açıklığına sahip, uzun bacaklı ve dikkat çekici desenli bir kızkuşudur. Başın tepesi, boğaz ve göğüsten karına doğru uzanan bölüm siyahtır; yüzün yanları ve boyun kenarları ise belirgin beyazdır. Sırt ve omuzlar kahverengimsi-kum rengindedir. Uçuş sırasında siyah uçuş telekleri, beyaz kanat örtüleri ve kahverengi sırtın oluşturduğu güçlü kontrast türün teşhisini kolaylaştırır. Kuyruk tabanı beyaz, kuyruk ucundaki bölüm siyahtır. Bacaklar uzun ve gri tonlardadır. Türün Türkçe ve İngilizce adına kaynaklık eden küçük mahmuz, kanadın karpal bölgesinde bulunur ve kuş yerdeyken çoğu zaman kolay fark edilmez. Erkek ve dişi genel görünüş bakımından benzerdir. Oldukça sesli bir kuştur; özellikle yuva ve yavrularının yakınında tehdit algıladığında yüksek ve tekrarlanan alarm çağrıları çıkarır.

Mahmuzlu Kızkuşu açık alanlarla suyun bir arada bulunduğu habitatları tercih eder. Tatlı su gölleri, tuzlu ve acı su lagünleri, nehir kıyıları, bataklıklar, göletler, çamur ve kum düzlükleri, tuzlalar ve mevsimsel olarak su altında kalan alanlarda yaşayabilir. Pirinç tarlaları, sulanan tarım arazileri ve su kaynaklarının yakınındaki kısa otlu veya çıplak zeminlerden de yararlanır. Tamamen sucul bir kuş değildir; çoğu zaman kuru zeminde bulunmasına rağmen sudan fazla uzaklaşmaz. Açık görüş sağlayan seyrek bitkili alanlar hem beslenmesi hem de yaklaşan tehlikeyi erken fark edebilmesi açısından önemlidir. Yuvasını genellikle yerde, açık veya seyrek bitkili zemindeki sığ bir çukura yapar. Üreme döneminde yuva çevresini güçlü biçimde savunur ve yaklaşan insan, memeli veya diğer kuşlara karşı oldukça saldırgan davranabilir.

Beslenmesinin temelini küçük omurgasızlar oluşturur. Böcekler ve larvaları, çeşitli küçük eklembacaklılar, solucanlar ve sulak alanların çevresinde bulunan diğer omurgasızları tüketir; zaman zaman tohum gibi bitkisel besinlerden de yararlanabilir. Çoğunlukla açık zeminde yürüyerek av arar. Karakteristik beslenme davranışında birkaç hızlı adım attıktan sonra aniden durur, zemini dikkatle kontrol eder ve fark ettiği avı gagasıyla toplar. Çamurlu kıyılarda, sığ su kenarlarında, kısa otlu alanlarda ve tarım arazilerinde aynı yöntemi kullanabilir. Gündüz etkin olan tür, açık habitatlarda görerek avlanmaya iyi uyum sağlamıştır. Sulak alanların yanı sıra çevresindeki kuru arazilerden de beslenme amacıyla yararlanabilmesi, farklı su seviyelerine ve mevsimsel değişikliklere uyum göstermesine yardımcı olur.