Nil Kazı

Nil Kazı doğal olarak Afrika'nın büyük bölümünde, özellikle Sahra'nın güneyindeki bölgeler ile Nil Vadisi boyunca yayılış gösterir. Uzun mesafeli düzenli bir göçmen değildir; kuraklığa bağlı yerel hareketler yapabilir. Tarihsel olarak süs kuşu olarak Avrupa'ya götürülmüş, kaçan veya serbest bırakılan bireylerden başta Britanya, Hollanda, Belçika ve Almanya olmak üzere Batı Avrupa'da kalıcı ve giderek genişleyen popülasyonlar oluşmuştur. Türkiye doğal ve düzenli yayılış alanının dışında kalır; görülen bireylerin kökeni değerlendirilirken Avrupa'daki doğallaşmış popülasyonlardan gerçekleşebilecek hareketlerle esaretten kaçış olasılığı birlikte dikkate alınmalıdır. Yerleştiği bölgelerde çoğunlukla yıl boyunca aynı sulak alan çevresinde yaşar. Üreme dışında küçük sürüler oluşturabilir. Afrika içindeki hareketleri yağış, kuraklık ve geçici sulak alanların durumuyla yakından ilişkilidir; uygun su ve otlak bulunan bölgelerde yoğunlaşabilir.

Nil Kazı kendine özgü renk deseni sayesinde genellikle kolay tanınan, kaz görünüşlü fakat yapı olarak ördeklere de benzeyen güçlü bir su kuşudur. Genel tüy rengi açık kahverengi, boz ve kızılımsı tonların karışımından oluşur. Göz çevresindeki belirgin koyu kestane-kahverengi halka yüzün en karakteristik işaretidir. Göğsün ortasında değişken büyüklükte koyu kahverengi bir leke bulunur; sırt daha koyu, alt taraf daha açık renklidir. Gaga pembemsi veya kırmızımsı, ucu koyu; bacaklar pembemsi tonlardadır. Kanatlar kapalıyken desenin tamamı görülmez, ancak uçuşta geniş ve parlak beyaz kanat panelleri siyah uçuş telekleriyle güçlü kontrast oluşturur. Erkek ve dişi tüy deseni bakımından benzerdir. Sesleri eşeylerin ayrılmasında daha yararlıdır: dişinin sesi daha yüksek, kaba ve gürültülü, erkeğinki daha boğuk ve hırıltılıdır. Genç bireylerde erişkinlerin belirgin göz çevresi ve göğüs lekesi gelişmemiştir; daha tekdüze kahverengi görünürler. Karada dik yürür, iyi yüzer ve güçlü uçar. Uçarken boynunu ileri uzatır; geniş beyaz kanat alanları uzaktan belirginleştiği için yerdeki kahverengi görünümünden çok daha kontrastlı bir siluet sergiler. Ağaçlara, kayalara ve binalara rahatlıkla konabilmesi onu birçok kaz türünden davranış bakımından ayırır.

Nil Kazı su ile açık otlakların birlikte bulunduğu habitatlara güçlü biçimde bağlıdır. Göller, nehirler, baraj gölleri, göletler, bataklıklar, rezervuarlar ve diğer tatlı su alanları temel yaşam ortamlarıdır; haliçler ve bazı acı su alanlarından da yararlanabilir. Yoğun ormanlardan kaçınır ve özellikle su kıyısında kısa otlu çayırlar, meralar veya tarım arazileri bulunan bölgeleri tercih eder. İnsan yapımı gölet ve su alanlarına da kolayca yerleşebilir. Yuvalama konusunda olağanüstü esnektir. Yerde sık bitkilerin arasında, kıyıdaki oyuklarda, kaya çıkıntılarında veya binalarda yuva kurabildiği gibi, ağaç kovuklarını ve başka büyük kuşların terk edilmiş yuvalarını da kullanabilir. Yuva bitkisel malzemelerle hazırlanır ve içi tüylerle döşenir. Çift bağı güçlüdür; üreme döneminde her iki ebeveyn de yuva ve yavruların çevresinde son derece savunmacı davranabilir. Suya yakın açık otlakların korunması hem güvenli dinlenme hem de düzenli beslenme açısından önemlidir. Başka Nil Kazlarına ve zaman zaman diğer su kuşlarına karşı saldırganlık gösterebilir.

Nil Kazının beslenmesi ağırlıklı olarak bitkiseldir. Kısa otları ve genç sürgünleri otlayarak yer; çeşitli bitkilerin yaprakları, tohumları ve tahıllardan yararlanır. Tarım alanlarında buğday ve diğer ürünlerin genç sürgünlerini veya dökülmüş taneleri tüketebilir. Besinin önemli bölümünü karada topladığı için su kıyısındaki kısa otlu alanlar özellikle değerlidir. Sığ suda su bitkilerini de alabilir ve ördekler gibi başını suya uzatarak besin toplayabilir. Böcekler, solucanlar ve diğer küçük omurgasızlar diyete daha düşük oranda katılır; genç bireylerde hayvansal besinlerin önemi artabilir. Bitkisel besin çeşitliliğinin yüksek olması ve tarımsal kaynaklardan yararlanabilmesi, türün doğal yayılışı dışında yerleştiği bölgelerde de başarılı olmasına katkı sağlar.