Orman Alaca Ağaçkakanı

** Orman Alaca Ağaçkakanı, Avrupa'nın büyük bölümünden Kuzey Afrika'nın bazı kesimleri ve Asya'nın doğusuna kadar uzanan geniş bir Palearktik dağılışa sahiptir. Batıda İber Yarımadası ve Britanya'dan başlayarak Avrupa, Türkiye, Kafkasya ve Rusya üzerinden Sibirya, Çin ve Japonya'ya kadar görülür. Farklı coğrafyalarda çok sayıda alt türle temsil edilir ve orman bulunan birçok bölgede en yaygın ağaçkakanlardan biridir. Popülasyonların çoğu yerleşiktir; erişkinler yıl boyunca aynı çevrede kalabilir. Kuzeydeki bazı popülasyonlar ise özellikle ağaç tohumlarının az olduğu yıllarda güneye ve batıya doğru düzensiz hareketler yapabilir. Türkiye'de geniş bir dağılıma sahiptir ve uygun ağaçlık habitatların bulunduğu birçok bölgede yıl boyunca görülür. Yaprak döken, karışık ve iğne yapraklı ormanların yanı sıra park, koru ve bahçelere de uyum sağlar. Gündüz etkin olması, keskin çağrıları ve ağaç gövdelerindeki hareketleri nedeniyle kolay fark edilir. **

** Orman Alaca Ağaçkakanı güçlü siyah-beyaz deseni ve kuyruk altındaki parlak kırmızı bölgesiyle kolay tanınır. Sırt büyük ölçüde siyah, omuzlarda geniş beyaz lekeler bulunur. Kanatlar siyah üzerine düzenli beyaz beneklidir. Alt taraflar açık krem veya kirli beyaz, kuyruk altı ve alt karın canlı kırmızıdır. Başta siyah tepe, beyaz yanaklar ve koyu çizgiler belirgin bir desen oluşturur. Erişkin erkekte ensede kırmızı bir leke bulunurken dişide bu alan siyahtır. Genç bireylerin başının üst kısmındaki geniş kırmızı alan onları erişkinlerden ayırır. Gaga düz, sivri ve güçlüdür; odunu delmeye ve kabuk altındaki avlara ulaşmaya uyarlanmıştır. Ayakların yapısı gövdeye sağlam tutunmasını sağlar. Sert kuyruk teleklerini destek olarak kullanarak ağaç üzerinde dik durur ve gövde boyunca sıçrayarak ilerler. Uçuşu dalgalıdır; hızlı kanat vuruşlarını kısa süzülmeler izler. Üreme döneminde gagasını kuru dal veya yankı yapan yüzeylere hızla vurarak kısa ve güçlü bir davul sesi çıkarır. Bu ses alan savunması ve eşler arasındaki iletişimde önemlidir. **

** Orman Alaca Ağaçkakanı farklı ağaçlık ortamlarda yaşayabilen uyumlu bir türdür. Yaprak döken ve karışık ormanlar, çamlıklar, meşelikler, kayınlıklar, nehir kıyısı ağaçlıkları ve yaşlı ağaçların bulunduğu korular başlıca habitatlarıdır. Büyük parklar, mezarlıklar, meyve bahçeleri ve ağaçlı yerleşim alanlarında da yaşayabilir. Yaşam alanında farklı yaşlarda ağaçların ve özellikle ölü veya çürümeye başlamış gövdelerin bulunması önemlidir; bunlar hem böcek bakımından zengin beslenme alanları hem de yuva açmak için uygun yüzeyler sağlar. Çift üreme döneminde çoğunlukla yeni bir yuva kovuğu açar. Kovuğun yapımına iki eş de katılabilir ve talaşlar dışarı atılarak gövde içinde bir yuva odası oluşturulur. Yuvaya ayrıca malzeme taşınmaz; yumurtalar odun parçacıklarının üzerine bırakılır. Terk edilen kovuklar sonraki yıllarda baştankara, sıvacıkuşu ve başka kovuk kullanan canlılar tarafından kullanılabilir. Böylece tür orman ekosisteminde başka canlılara da barınma ve üreme alanı sağlayan önemli bir kovuk açıcıdır. **

** Orman Alaca Ağaçkakanının beslenmesi mevsime göre değişir. İlkbahar ve yaz aylarında böcekler, larvalar ve diğer omurgasızlar önemli yer tutar. Ağaç kabuğunu gagasıyla yoklayarak veya parçalayarak odun içindeki böcek larvalarına ulaşır; uzun dili dar çatlaklardan av çıkarmasına yardımcı olur. Fırsat bulduğunda kuş yumurtaları ve yavrularını da tüketebilir. Sonbahar ve kışın bitkisel besinlerin önemi artar; özellikle çam ve ladin tohumları, fındık, meşe palamudu ve çeşitli meyvelerden yararlanır. Kozalakları ağaçtaki uygun bir yarığa sıkıştırıp gagasıyla parçalayarak tohumlarını çıkarabilir. Aynı noktayı tekrar tekrar kullanması sonucu çevrede işlenmiş kozalaklar birikebilir. Kışın kuş yemliklerine de gelir. Besin kaynaklarını esnek biçimde kullanması farklı orman tiplerinde ve insan yerleşimlerine yakın ağaçlık alanlarda yaşayabilmesini kolaylaştırır.