Sakarmeke

Sakarmeke Avrupa'nın hemen tamamından Kuzey Afrika'ya, Türkiye ve Orta Doğu üzerinden Orta ve Güney Asya'ya kadar uzanan geniş bir dağılıma sahip su kuşudur. Uygun sulak alanların bulunduğu bölgelerde oldukça yaygındır. Batı ve Güney Avrupa ile Türkiye gibi ılıman bölgelerde birçok popülasyon yerleşik veya kısa mesafeli hareketler yaparken, kuzey ve doğudaki bireyler kışın suların donmasıyla daha sıcak bölgelere göç eder. Türkiye'de yıl boyunca görülebilir; ayrıca göç ve kış dönemlerinde kuzeyden gelen bireylerin katılmasıyla bazı sulak alanlarda sayıları önemli ölçüde artar. Üreme döneminde çiftler belirli alanları savunurken sonbahar ve kış aylarında davranışları değişir ve yüzlerce, uygun büyük sulak alanlarda binlerce bireyden oluşabilen topluluklar meydana gelebilir. Göçleri çoğunlukla geceleri gerçekleştiğinden gündüz sakin görünen bir gölde ertesi sabah çok sayıda yeni bireyin bulunması mümkündür.

Yaklaşık 36–42 cm uzunluğunda, yuvarlak gövdeli ve kısa kuyruklu orta büyüklükte bir su kuşudur. Erişkinlerin gövdesi koyu arduvaz-gri ile siyah arasında değişir; baş ve boyun daha koyudur. En belirgin özelliği beyaz gagası ve gaganın üzerinden alnına doğru uzanan beyaz alın plağıdır. Gözleri kırmızımsıdır. Erkek ve dişi dış görünüş bakımından birbirine çok benzer; erkek ortalama olarak biraz daha iridir. Bacakları yeşilimsi veya sarımsı-gri renkte, ayak parmakları uzun ve güçlüdür. Ördeklerden farklı olarak parmaklarının arasında tam bir yüzme perdesi bulunmaz; bunun yerine her parmağın iki yanında geniş loplar vardır. Bu yapı hem yüzmesini hem de yumuşak çamur ve su bitkileri üzerinde hareket etmesini kolaylaştırır. Genç bireyler daha açık gri-kahverengi, boğaz ve göğüsleri beyazımsıdır. Sudan havalanırken uzun süre yüzeyde koşarak hız kazanması karakteristiktir. Buna karşılık yüzmede güçlüdür ve beslenirken tamamen suya dalabilir.

Sakarmeke göller, göletler, barajlar, sazlıklar, bataklıklar, yavaş akan nehirler ve çeşitli yapay sulak alanlarda yaşar. Özellikle açık suyla sazlık veya diğer yoğun kıyı bitkilerinin bir arada bulunduğu sığ ve besince zengin suları tercih eder. Üreme döneminde su içerisindeki veya kıyıdaki yoğun bitki örtüsü hem yuva için koruma sağlar hem de önemli besin kaynakları oluşturur. Yuva saz, yaprak ve diğer bitkisel materyallerden yapılan hacimli bir platformdur ve çoğunlukla suyun hemen üzerinde, bitkilerin arasına yerleştirilir. Genellikle 5–7 yumurta bırakılır; iki eş de kuluçka ve yavru bakımına katılır. Yeni çıkan yavrular siyah tüylü, başlarında dikkat çekici kırmızı-turuncu renkler bulunan hareketli kuşlardır ve kısa sürede yüzmeye başlar. Bilimsel çalışmalar, üreme yoğunluğunun sualtı bitkilerinin miktarı ve kıyıdaki emergent bitki örtüsüyle arttığını göstermektedir. Sazan gibi balıkların çok yoğun bulunduğu sularda bitki ve omurgasız topluluklarının azalması habitat kalitesini düşürebilir.

Sakarmeke ağırlıklı olarak bitkisel beslenen ancak fırsatçı özellik gösteren bir türdür. Su bitkilerinin yaprakları, sürgünleri, kökleri ve tohumları beslenmenin büyük bölümünü oluşturur. Sualtı bitkilerine ulaşmak için başını ve boynunu suya daldırabilir veya tamamen dalarak iki metreden daha derindeki bitkileri koparabilir. Yüzeye çıkardığı bitki parçalarını su üzerinde tüketir. Kışın göl ve göletlerin çevresindeki kısa otlu alanlara çıkarak çimenlerle beslenen sürüler de sık görülür. Diyete böcekler ve larvaları, solucanlar, küçük yumuşakçalar, tatlı su midyeleri, balık yumurtaları ve diğer küçük su canlıları da katılır. Besin içeriği mevsime göre önemli ölçüde değişebilir; ilkbaharda su bitkileri daha baskınken diğer dönemlerde hayvansal besinlerin oranı artabilir. Yüzen yapraklı bitkilerin bulunduğu alanları doğrudan beslenme habitatı olarak kullanabildiği bilimsel çalışmalarla gösterilmiştir. Büyük topluluklar halinde bulunduğu sulak alanlarda yoğun bitki tüketimi sucul bitki örtüsünü ölçülebilir düzeyde etkileyebilecek kadar yüksek olabilir.