Şikra

Şikra, Afrika'nın Sahra altı bölgelerinden Arap Yarımadası ve İran üzerinden Güney Asya'ya, Hindistan alt kıtasına ve Güneydoğu Asya'nın bazı kesimlerine kadar uzanan geniş bir dağılıma sahip küçük bir atmacadır. Popülasyonların hareketleri bölgelere göre değişir; çoğu yerde yerleşikken bazıları mevsimsel hareketler yapar. Açık ormanlardan tarım alanlarına ve şehir içindeki ağaçlıklara kadar çok farklı ortamlara uyum sağlayabilmesi, geniş yayılışının önemli nedenlerinden biridir. Türkiye ise türün düzenli dağılım alanının dışında kalır ve Şikra burada çok nadir bir konuktur. Türkiye'nin yayımlanmış ilk doğrulanmış kaydı, 2006 yılının eylül ayı başlarında Artvin'in Hopa ilçesinin yaklaşık 4 km doğusunda fotoğraflanan bir bireye dayanır. Türkiye'deki gözlemlerin ayrıntılı belge ve fotoğrafla desteklenmesi bu nedenle önemlidir.

Şikra kompakt gövdeli, kısa ve yuvarlak kanatlı, uzun kuyruklu tipik bir atmaca görünümündedir. Erişkin erkekte üst taraf mavimsi-gri, alt taraf açık zemin üzerinde ince kızılımsı-enine çizgilidir. Boğazın ortasında görülebilen koyu dikey çizgi karakteristik özelliklerden biridir. Erişkin erkeğin gözleri belirgin kırmızımsı, cere ve bacakları sarıdır. Dişi genellikle erkekten daha kahverengimsi ve daha iri yapılı görünür; alt taraftaki enine desen daha kahverengi tonludur. Genç bireylerin üst tarafı kahverengi, alt tarafı ise erişkinlerin ince enine çizgileri yerine daha belirgin boyuna damla ve çizgilerle kaplıdır. Kuyrukta birkaç koyu enine bant bulunur. Uçuşta kısa, yuvarlak kanatlar ve uzun kuyruk, orman ve ağaçlık alanlarda ani yön değişikliklerine uygun çevik bir siluet oluşturur. Genellikle birkaç hızlı kanat vuruşunu kısa süzülmeler izler. Türkiye'de teşhis açısından özellikle Atmaca ve Yaz Atmacası ile dikkatli karşılaştırılması gerekir. Şikra'nın gövde oranları, kanat ucu, kuyruk deseni, boğaz çizgisi ve erişkin erkeklerdeki göz rengi birlikte değerlendirilmelidir. Nadirliği nedeniyle tek bir özelliğe dayalı teşhis güvenli değildir.

Şikra yoğun ve kesintisiz ormanlardan çok, ağaçlarla açık alanların mozaik oluşturduğu habitatlara uyum sağlamıştır. Kuru ve açık ormanlar, savanlar, çalılık alanlar, tarım arazileri, plantasyonlar, köy çevreleri, bahçeler, parklar ve şehirlerdeki geniş yeşil alanlarda yaşayabilir. İnsan yerleşimlerine diğer birçok küçük yırtıcıdan daha fazla yaklaşabilmesi dikkat çekicidir; yeterli ağaç, uygun yuva yeri ve av bulunduğunda yoğun yerleşim dokusu içindeki park ve bahçelerde dahi üreyebilir. Avlanma için açıklıkların, yol kenarlarının ve seyrek ağaçlıklı alanların yakınında tünek kullanır; dinlenme ve yuvalama için daha sık yapraklı ağaçları seçebilir. Yuva çoğunlukla ağaç üzerinde, ana gövdeye yakın sağlam bir çatalda veya yatay dalların desteklediği bölümde kurulan dallardan yapılmış bir platformdur. Üreme döneminde çiftler yuva çevresinde belirgin biçimde bölgeci olabilir. Dişi kuluçka ve yuvanın savunulmasında daha büyük rol üstlenirken erkek özellikle besin sağlanmasına önemli katkıda bulunur; yavrular çıktıktan sonra her iki ebeveyn de beslemeye katılır. Araştırmalar, kertenkelelerin bazı popülasyonlarda yavrulara getirilen avların önemli bölümünü oluşturabildiğini göstermektedir. Türün farklı iklim ve habitatlara uyum sağlayabilmesi, doğal ağaçlıklardan insan tarafından değiştirilmiş peyzajlara kadar geniş bir çevresel aralıkta yaşayabilmesini sağlar.

Şikra çevik ve fırsatçı bir avcıdır. Beslenmesinde küçük kuşlar, kertenkeleler ve diğer sürüngenler, küçük memeliler, kurbağalar ve iri böcekler yer alabilir; avların oranı bölgeye ve mevsime göre değişir. Bir dalda gizlenerek çevreyi izledikten sonra ani ve hızlı bir saldırıyla avına yönelmesi tipiktir. Ağaçların ve çalıların arasından büyük çeviklikle geçebilir, açık zemindeki avlara da hızla inebilir. Üreme döneminde erkek yakaladığı avı yuvaya taşıyarak dişiye ve daha sonra yavrulara besin sağlar. Yerleşim çevrelerinde küçük kuşların, kertenkelelerin ve büyük böceklerin bolluğundan yararlanabilir.