Terek Düdükçünü

Terek Düdükçünü, Finlandiya ve kuzeydoğu Avrupa'dan Rusya boyunca Sibirya'nın doğusuna kadar uzanan geniş bir kuşakta üreyen uzun mesafeli bir göçmendir. Üreme dağılımının büyük bölümü Rusya'dadır ve özellikle büyük nehir sistemlerinin çevresindeki uygun alanlarda görülür. Yaz sonunda güneye hareket ederek Afrika'nın doğu kıyıları, Kızıldeniz, Arap Yarımadası, Basra Körfezi, Hint alt kıtası, Güneydoğu Asya ve Avustralya'ya kadar uzanan kıyılarda kışlar. Göç sırasında Karadeniz, Hazar ve Orta Doğu çevresindeki sulak alanlardan da geçebilir. Türkiye ana üreme alanlarının güneybatısında bulunur ve tür ülkede esas olarak nadir bir geçit kuşudur. İlkbahar ve sonbahar göçlerinde deltalar, lagünler, tuzlalar ve kıyı çamurluklarında görülebilir. Türkiye'de üreyen düzenli bir popülasyonu bulunmaz. Göç döneminde çoğunlukla tek bireyler veya küçük gruplar halinde görülse de ana göç ve kışlama bölgelerinde daha büyük topluluklar oluşturabilir.

Terek Düdükçünü, kısa bacaklı, dolgun gövdeli ve uzun, belirgin biçimde yukarı kıvrılan gagasıyla kolay tanınabilen bir kıyı kuşudur. Baş yuvarlak, alın dik ve tepe yüksek görünür. Gaga oldukça ince ve uzundur; tabanı sarımsı veya turuncumsu, uç kısmı koyudur. Bacaklar kısa ve sarıdan turuncuya değişen tonlardadır. Üreme giysisindeki erişkinlerin üst tarafları gri-kahverengi zemin üzerinde koyu çizgilidir; özellikle omuz bölgesindeki koyu çizgiler belirgin olabilir. Baş ve boyunda ince koyu çizgiler bulunur, göğsün yanları gri-kahverengi, karın ise temiz beyazdır. Üreme dışı dönemde üst taraf daha düzgün gri, alt taraf beyaz görünür. Genç bireylerin sırt ve kanat örtülerinde açık tüy kenarları daha belirgin, pullu bir desen oluşturur. Erkek ve dişi genel görünüş bakımından benzerdir. Uzun ve yukarı kıvrık gagası, kısa turuncumsu bacakları ve hafif öne eğimli duruşu türün temel tanı özellikleridir. Uçuşta kanadın arka kenarında ince beyaz bir şerit görülür. Yerde son derece hareketlidir; diğer birçok düdükçünden daha hızlı yürür, kısa koşular yapar ve beslenirken sürekli yön değiştirebilir.

Terek Düdükçünü üreme ve kışlama dönemlerinde oldukça farklı habitatlar kullanır. Üreme alanlarında kuzey orman kuşağı ve tundra çevresindeki nehir vadilerini, bataklıkları, taşkın düzlüklerini ve su kenarındaki açık çayırları tercih eder. Özellikle nehirlerin oluşturduğu kumlu veya çakıllı açıklıkların yakınındaki kısa bitkili alanlardan yararlanır. Yuva yerde, açık veya kısa otlarla kaplı bir noktadaki sığ çukura yapılır ve az miktarda bitkisel malzemeyle döşenir. Üreme sonrasında büyük ölçüde deniz kıyılarına yönelir. Göç ve kışlama dönemlerinde gelgit düzlükleri, haliçler, lagünler, mangrov çevreleri, çamurluklar, tuzlalar ve korunaklı deniz kıyıları başlıca habitatlarıdır. Özellikle yumuşak ve ıslak çamurun bulunduğu sığ kıyılar beslenme için uygundur. Gelgit yükseldiğinde açık beslenme alanlarından ayrılarak kumluklar, adacıklar veya diğer güvenli noktalarda dinlenebilir. Kışlama bölgelerinde aynı kıyı alanlarına yıllar boyunca geri dönebilen bireyler bulunur. Diğer kıyı kuşlarıyla birlikte dinlenebilmesine rağmen beslenirken daha dağınık hareket edebilir.

Terek Düdükçünü ağırlıklı olarak küçük omurgasızlarla beslenir. Kıyılarda küçük kabuklular, yengeçler, deniz solucanları, böcekler ve yumuşakçaları tüketir; üreme bölgelerinde böcekler, larvalar, örümcekler ve zaman zaman bitkisel besinlerden de yararlanabilir. Beslenme davranışı oldukça hareketlidir. Islak çamur üzerinde hızlı adımlarla ilerleyerek yüzeyde gördüğü avları toplar, sığ suyu gagasıyla araştırır ve hareketli avların peşinden kısa koşular yapabilir. Yukarı kıvrık gagasını çamurun yüzeyinde ve küçük oyuklarda kullanarak gizlenmiş canlılara ulaşır. Bazen küçük yengeçleri yakalamak için ani hamleler yapar. Gelgitin çekilmesiyle açığa çıkan zengin çamurluklarda yoğun biçimde beslenir ve av seçimi bulunduğu kıyının koşullarına göre değişir.