Yeşil Arıkuşu

Yeşil Arıkuşu, Kuzey Afrika'nın bazı kesimlerinden Orta Doğu ve Orta Asya'ya kadar uzanan sıcak ve kurak kuşakta parçalı bir dağılışa sahiptir. Üreme alanları Nil Vadisi ve çevresinden Levant, Irak, İran ve Basra Körfezi boyunca Pakistan'a, daha kuzeyde Hazar Denizi çevresi ve Orta Asya'ya kadar uzanır. Popülasyonların önemli bölümü göçmendir. Üreme sonrasında Afrika'nın tropikal bölgelerine, Arap Yarımadası'nın güneyine ve Güney Asya'ya doğru hareket eder; ilkbaharda yeniden kuzeydeki üreme alanlarına döner. Türkiye türün ana üreme alanının kuzeybatı sınırında bulunur. Ülkemizde nadir ve yerel bir yaz göçmeni olarak özellikle Güneydoğu Anadolu'da görülür; göç sırasında güney bölgelerde başka alanlarda da kaydedilebilir. Açık ve sıcak düzlüklerde küçük gruplar halinde görülebileceği gibi göç dönemlerinde diğer arıkuşlarıyla birlikte bulunabilir. Türkiye'deki dağılımının sınırlı olması nedeniyle görüldüğü alanlar tür açısından önem taşır.

Yeşil Arıkuşu ince gövdeli, uzun sivri kanatlı ve uzamış kuyruklu zarif bir arıkuşudur. Genel tüy rengi parlak yeşildir; ışığa göre turkuaz ve mavimsi tonlar gösterebilir. En karakteristik özelliği göz çevresindeki siyah maskenin altında ve yanında belirginleşen mavi-turkuaz yüz lekeleridir. Alın ve kaş bölgesinde de mavimsi tonlar görülebilir. Boğaz sarımsı veya yeşilimsi, göğüs ve karın ise büyük ölçüde yeşildir. Gaga uzun, ince, siyah ve hafif aşağı kıvrıktır. Erişkinlerde kuyruğun ortasındaki iki telek uzayarak ince sivri uzantılar oluşturur. Erkek ve dişi birbirine çok benzer; genç bireyler daha soluk renkli ve kuyruk uzantıları daha kısa ya da gelişmemiştir. Arıkuşuna benzemekle birlikte genel olarak daha yeşil görünür; Arıkuşunun belirgin kestane renkli başı ve sarı boğazıyla oluşturduğu çok renkli desen Yeşil Arıkuşunda bulunmaz. Uçuşu hızlı ve akıcıdır; uzun kanatlarıyla güçlü kanat vuruşları yapar, sık sık süzülür ve havadaki böcekleri ani dönüşlerle takip eder. Uçuş sırasında uzun kuyruk ve sivri kanatlar karakteristik bir siluet oluşturur.

Yeşil Arıkuşu sıcak, açık ve çoğunlukla kurak veya yarı kurak habitatları tercih eder. Nehir vadileri, taşkın düzlükleri, seyrek çalılıklar, bozkırlar, tarım arazileri, sulama kanalları, göl çevreleri ve açık kumlu düzlüklerde görülebilir. Suya yakın alanları sık kullanmasına rağmen yoğun bitki örtüsünden kaçınır; avlanabilmesi için geniş açık hava sahasına ihtiyaç duyar. Elektrik telleri, kuru dallar ve çalı tepeleri avlanırken kullandığı tipik tüneklerdir. Üreme döneminde kumlu veya killi dik kıyılar, nehir yarları ve toprak setler önem kazanır. Gaga ve ayaklarını kullanarak toprağa uzun bir yuva tüneli kazar ve yumurtalarını tünelin sonundaki geniş bölmeye bırakır. Tek çiftler halinde üreyebildiği gibi uygun alanlarda gevşek koloniler de oluşturabilir. Aynı toprak duvarında çok sayıda yuva deliği bulunabilir. Tarımsal sulama sistemlerinin oluşturduğu kanallar ve dik toprak kesitleri de yuvalama alanı sağlayabilir. Üreme dışında daha hareketlidir ve böceklerin yoğunlaştığı sulak alanların, tarlaların ve açık düzlüklerin çevresinde gruplar halinde dolaşabilir.

Yeşil Arıkuşunun beslenmesi hemen tamamen uçan böceklerden oluşur. Arılar, yaban arıları, eşek arıları, yusufçuklar, çekirgeler, ağustos böcekleri, kelebekler ve çeşitli iri sinekler başlıca avları arasındadır. Avlanırken çoğunlukla açık bir dala, tele veya başka bir yüksek noktaya tüner; gördüğü böceğin ardından hızla havalanır, avı havada yakalar ve çoğu zaman aynı tünek noktasına geri döner. Uçuş sırasında sürekli avlanması da yaygındır. İğneli arıları yakaladığında avını dala vurarak ve sürterek iğnesini etkisiz hale getirebilir. Sulak alanların üzerinde uçan yusufçukları ve diğer iri böcekleri çevik manevralarla takip eder. Günün sıcak saatlerinde yükselen böcekleri izleyerek daha yüksekte beslenebilir. Yavruların büyütüldüğü dönemde erişkinler yuva tüneline sık aralıklarla böcek taşır. Besin bolluğu, türün göç sırasında nerelerde duracağını ve üreme alanlarındaki dağılımını önemli ölçüde etkileyebilir.