Filistin Nektarkuşu

Filistin Nektarkuşu, Orta Doğu ve Afrika'nın bazı kesimlerinde parçalı dağılan, büyük ölçüde yerleşik bir nektarkuşudur. Ana popülasyon İsrail ve Filistin'den Ürdün, Lübnan ve Suriye'nin güneyine, Sina üzerinden Kızıldeniz çevresine ve Arabistan Yarımadası boyunca Yemen ile Umman'a kadar uzanır. Afrika'da ise ayrı bir popülasyon Orta Afrika'nın bazı bölgelerinde bulunur. Tür İsrail'de son yüzyılda yayılmıştır; bahçeler ve süs bitkilerinin artması, eskiden daha çok Ölü Deniz çevresi ve çöl vahalarıyla sınırlı olan kuşun yerleşim alanlarına doğru genişlemesini kolaylaştırmıştır. Türün Orta Doğu'daki toplulukları çoğunlukla yıl boyunca aynı genel bölgelerde kalır; genç kuşlar ve üreme dönemi dışındaki bireyler uygun çiçek kaynaklarını izleyerek yerel hareketler yapabilir. Çöllerle çevrili vahalar ve sulanan yerleşimler bu nedenle dağılım içinde önemli bağlantı noktaları oluşturur. Türkiye düzenli yayılışının kuzey sınırının hemen dışındadır. Ülkemizde son derece nadir bir konuktur ve bilinen düzenli üreme popülasyonu yoktur. Göçmen bir türden çok yerleşik ve bölgesel hareketler yapan bir kuş olduğundan Türkiye'deki kayıtları mevsimsel göçün parçası sayılmaz.

Filistin Nektarkuşu ince yapılı, uzun ve belirgin biçimde aşağı kıvrılmış gagalı bir ötücüdür. Gaga yapısı ve uzayabilen dili çiçeklerin derin bölümlerine ulaşmasını sağlar. Eşeyler arasında çok güçlü renk farkı vardır. Erişkin erkek uygun ışıkta parlaktır; tüylerinde metalik lacivert, mor, mavi ve yeşil yansımalar oluşur. Gölgede ise aynı kuş neredeyse tamamen siyah görünebilir. Metalik renkler pigmentten çok tüylerin mikroyapısının ışığı yansıtmasıyla ortaya çıktığından, erkeğin rengi bakış açısına göre hızla değişebilir. Göğsün yanlarında kanatlar tarafından gizlenen turuncu-sarı tüy demetleri bulunur; kur sırasında gösterilebilir. Dişi çok daha sade, üstü gri-kahverengi veya zeytinimsi gri, altı açık gri ile kirli beyaz tonlarındadır. Gençler dişiye benzer ve erişkin erkeğin metalik parlaklığından yoksundur. Kuyruk koyu ve nispeten kısa, kanatlar yuvarlağa yakındır. Çiçeklerin önünde kısa süre havada asılı kalabilse de dala konarak beslenir. Çeviktir; çalılar ve çiçekli ağaçlar arasında hızlı uçuşlar yapar. Erkekler üreme döneminde küçük alanlarını savunabilir. Ötüşü hızlı, tiz ve hareketli cıvıltılardan oluşur; temas ve alarm çağrıları daha keskin ve serttir.

Filistin Nektarkuşu sıcak ve kurak iklimlerde yaşamasına rağmen yaşam alanını belirleyen temel unsur çiçek ve böcek bolluğudur. Doğal olarak kuru çalılıklar, açık ağaçlıklar, akasya toplulukları, vadiler, vahalar ve su çevresindeki bitki örtüsünü kullanır. Akdeniz bölgelerinde makilikler, seyrek ormanlar ve çiçekli çalılık alanlarda da yaşar. İnsan etkisindeki ortamlara iyi uyum sağlar; sulanan bahçeler, parklar, meyvelikler, yeşil alanlar ve süs bitkilerinin yoğun olduğu kent mahalleleri habitat oluşturabilir. Çiçekli egzotik bahçe bitkileri türün doğal sınırlarını genişletmesine yardımcı olmuştur. Yuva bir çalı veya ağacın ince dalından sarkan, kapalı kese biçiminde yapılır. Dişi tarafından hazırlanan yuvada kuru otlar, yaprak parçaları, bitki lifleri örümcek ağlarıyla birbirine bağlanır; iç bölüm tüylerle döşenir. İnsan yerleşimlerinde yuva bazen sarkan kablo, veranda gibi yapılara da tutturulabilir.

Filistin Nektarkuşunun beslenmesinde nektar ve küçük eklembacaklılar önemlidir. Uzun, kıvrık gagasını çiçeğin içine sokarak nektara ulaşır; bazı bitkilerde doğal girişi kullanırken bazen nektara yandan ulaşarak çiçeği tozlaştırmadan da beslenebilir. Buna karşılık çiçekleri ziyaret ederken polen taşıyarak bitkilerin tozlaşmasına katkı sağlar. Böcekler, örümcekler ve diğer küçük eklembacaklılar üreme döneminde önem kazanır. Erişkinler enerjisinin büyük bölümünü nektardan karşılayabilirken yavrulara eklembacaklılar taşınır. Çiçeklerin gün içindeki nektar üretimine göre aynı bitkileri tekrar tekrar kontrol edebilir ve verimli kaynakları rakip bireylere karşı savunabilir. Çiçeklerin azaldığı dönemlerde böcek avına daha fazla yönelmesi, türün değişken koşullara uyum sağlamasına yardımcı olur.