Doğulu Kızıl Kırlangıç

Doğulu Kızıl Kırlangıç, Kızıl Kırlangıç grubunun Asya'daki temsilcilerinden biridir ve dağılışı Orta Asya'dan doğuya doğru Moğolistan, Çin, Kore ve Japonya'ya, güneyde Himalayalar, Hindistan'ın bazı kesimleri ve Güneydoğu Asya'ya kadar uzanır. Kuzeyde üreyen popülasyonlar belirgin biçimde göçmendir ve kışı daha güneyde geçirirken, sıcak bölgelerdeki bazı popülasyonlar yerleşik veya kısa mesafeli hareketlidir. Batıdaki Kızıl Kırlangıç ile coğrafi ve taksonomik sınırları geçmişte farklı biçimlerde ele alınmış; uzun süre aynı geniş tür kompleksinin alt türleri olarak değerlendirilmişlerdir. Güncel sınıflandırmalarda Doğulu Kızıl Kırlangıç Cecropis daurica adıyla ayrı tür olarak kabul edilirken Türkiye'de düzenli üreyen batı formu Kızıl Kırlangıç Cecropis rufula olarak ayrılmaktadır. Türkiye, Doğulu Kızıl Kırlangıcın olağan üreme ve kışlama alanlarının batısında bulunur. Bu nedenle ülkede C. daurica tanısı düşünülen bireylerde ayrıntılı fotoğraf, tüy deseni ve mümkünse ses kayıtlarının dikkatle değerlendirilmesi gerekir; sıradan Kızıl Kırlangıçların renk ve yaşa bağlı değişkenliği yanlış teşhise yol açabilir.

Doğulu Kızıl Kırlangıç zarif gövdeli, uzun ve sivri kanatlı, derin çatallı kuyruklu bir kırlangıçtır. Üst tarafın büyük bölümü parlak koyu mavi-siyah, kuyruk sokumu ise açık kızıl, tarçın veya krem-kızıl tonludur. Ense çevresindeki kızılımsı açık renkli bant koyu tepe ve sırtla kontrast oluşturur. Alt taraf beyazımsı, krem veya soluk devetüyü rengindedir ve ince koyu boyuna çizgiler taşır; bu çizgilenme bireye ve coğrafi forma göre değişebilir. Kuyruk koyudur ve dış telekler belirgin biçimde uzayarak ince kuyruk flamaları meydana getirir. Erkek ve dişi birbirine çok benzer; erkekte kuyruk flamaları ortalama daha uzun olabilir. Gençler daha mat görünür, üst taraf tüylerinde açık kenarlar bulunabilir ve kuyrukları erişkinler kadar uzun değildir. Kır Kırlangıcından kızıl kuyruk sokumu, açık ense bölgesi ve çizgili alt tarafıyla kolay ayrılır. Kızıl Kırlangıçtan ayrımı ise çok daha güçtür ve yalnız genel renk tonuna dayandırılmamalıdır. Kuyruk sokumunun tonu ve deseni, ense rengi, alt taraf çizgilenmesinin yoğunluğu, kuyruk yapısı ve coğrafi köken birlikte değerlendirilmelidir. Uçuşu hızlı ve akıcıdır; uzun süzülmelerle seri kanat vuruşlarını dönüşümlü kullanır. Çağrıları kısa, kuru ve cıvıltılı; ötüşü ise uçuş sırasında veya bir tel üzerinde verilen hızlı, geveze diziler halindedir.

Doğulu Kızıl Kırlangıç açık arazilerle kayalık veya yapısal yuva alanlarının birlikte bulunduğu geniş bir habitat yelpazesini kullanır. Dağ etekleri, vadiler, kayalık boğazlar, nehir çevreleri, tarım alanları, otlaklar ve seyrek ağaçlı açık araziler tipik yaşam alanlarıdır. İnsan yapılarına uyum yeteneği yüksektir; köprüler, menfezler, binaların saçak altları ve çeşitli beton yapılar doğal kaya çıkıntılarının yerine yuvalama alanı olarak kullanılabilir. Beslenmek için çevresinde geniş açık hava alanlarının bulunması önemlidir. Yuvası türün en dikkat çekici özelliklerinden biridir. Çamur parçacıklarını tükürükle birleştirerek kapalı, küremsi veya yarım küre biçimli bir yuva yapar ve girişe dar, uzunca bir tünel ekler. Bu yapı onu açık fincan biçimli yuva yapan birçok kırlangıçtan ayırır. Yuvanın iç bölümü kuru ot ve tüy gibi yumuşak malzemelerle döşenir. Aynı yuva sonraki dönemlerde onarılıp yeniden kullanılabilir. Tek çiftler halinde üreyebildiği gibi uygun yapılarda birkaç çift birbirine yakın yuvalanabilir. İnsan yapılarının artması bazı bölgelerde yeni yuva alanları yaratmış olsa da yuvaların binalardan temizlenmesi, yoğun tadilat ve üreme dönemindeki rahatsızlık yerel kolonileri olumsuz etkileyebilir.

Doğulu Kızıl Kırlangıç hemen tamamen uçan böceklerle beslenir. Küçük sinekler, sivrisinekler, kanatlı karıncalar, termitler, küçük kınkanatlılar, güveler ve çeşitli diğer uçucu böcekler başlıca avlarıdır. Besinini çoğunlukla havada yakalar; açık arazi, tarla, vadi ve su yüzeyleri üzerinde sürekli dolaşarak avlanır. Uçuş sırasında ani dönüşler yapabilir, yükselip alçalarak farklı seviyelerdeki böcek yoğunluklarından yararlanır. Havanın serinlediği veya böceklerin alçaktan uçtuğu dönemlerde yere ve su yüzeyine daha yakın beslenebilir. Göç ve üreme dışı dönemde diğer kırlangıçlarla birlikte büyük beslenme topluluklarına katılabilir. Yavrular için yakalanan küçük böcekler ağızda biriktirilerek yuvaya taşınır; yetişkinler yoğun yavru besleme döneminde yuva ile avlanma alanı arasında sık seferler yapar.