Bataklıkkırlangıcı

Bataklıkkırlangıcı Güney Avrupa, Kuzey Afrika ve Türkiye'den Orta Doğu üzerinden Orta Asya'nın batısına, Pakistan ve kuzeybatı Hindistan'a kadar uzanan geniş fakat parçalı bir üreme dağılımına sahiptir. Afrika'da ayrıca yerleşik popülasyonları bulunur. Avrupa ve Batı Asya'da üreyen bireylerin büyük bölümü uzun mesafeli göçmendir ve üreme sonrasında Sahra'nın güneyindeki Afrika'ya hareket eder. Türkiye hem önemli bir göç güzergâhı hem de türün ürediği ülkelerden biridir. İlkbaharda gelen kuşların bir bölümü uygun sulak alanlarda kalıp ürerken diğerleri kuzey ve doğudaki üreme bölgelerine devam eder. Güney Türkiye'deki çalışmalar bu durumu doğrudan göstermiştir; Antalya-Boğazkent'te ilkbaharda yüzlerce birey geçiş yaparken bunların yalnızca küçük bir bölümü bölgede kalarak üremektedir. Sonbaharda yeniden sürüler oluşturur ve güneye yönelir. Göç sırasında deltalar, geçici sulak alanlar, göl çevreleri ve açık düzlükler önemli dinlenme ve beslenme alanlarıdır.

Yaklaşık 24–28 cm uzunluğunda, uzun ve sivri kanatlı, kısa bacaklı ve zarif yapılı bir kıyı kuşudur. Ağırlığı çoğunlukla 70–100 gram civarındadır. Görünüşü alışılmış kıyı kuşlarından farklıdır ve uçuş sırasında büyük bir kırlangıç veya küçük bir sumruyu andırabilir. Üst tarafı sıcak kahverengi, alt tarafı daha açık renklidir. Boğaz krem-sarı renkte olup ince siyah bir çizgiyle çevrilidir; gaganın dip kısmı kırmızı, ucu siyahtır. Kanatlar uzun ve sivri, kuyruk belirgin biçimde çatallıdır. Uçuş sırasında koyu kızıl-kestane renkli kanat altları dikkat çeker. Erkek ve dişi birbirine oldukça benzer. Genç bireylerin üst tarafı açık kenarlı tüyler nedeniyle daha pullu görünür; boğaz çevresindeki koyu çizgi erişkinlere göre daha belirsizdir. Yerde yatay gövdeli ve uzun kanatlı görünümü karakteristiktir. Havada son derece çeviktir; keskin dönüşler, süzülmeler ve ani hızlanmalarla uçan böcekleri takip eder. Özellikle akşam saatlerinde kolonilerin çevresindeki hareketli uçuşları dikkat çekicidir.

Bataklıkkırlangıcı suya yakın fakat açık ve bitki örtüsü kısa alanları tercih eder. Mevsimsel sulak alanlar, çamurluklar, kısa otlu düzlükler, tuzlu göl çevreleri, bataklık kenarları, ıslak çayırlar, kanallar ve tuzlalar kullanılabilir. Üreme için geniş görüş sağlayan, seyrek bitkili veya çıplak zeminler özellikle önemlidir. Koloni halinde ürer ve gerçek anlamda yuva yapmaz; yumurtalarını yerdeki sığ bir çukura bırakır. Genellikle 2–4 yumurta bulunur. Türkiye'deki çalışmalar habitat seçimini oldukça güzel ortaya koymaktadır. Antalya-Boğazkent'te 2009–2011 arasında bulunan yuvaların büyük bölümü mevsimsel sulak alanlarda, daha azı yarı kurak alanlarda ve çok azı meralarda tespit edilmiştir. Aynı bölgede 2016 ve 2017 yıllarında yapılan araştırmalarda sırasıyla 16 ve 8 yuva izlenmiştir. Yerde yuvaladığı için insan faaliyetlerine ve yırtıcılara karşı hassastır. Türkiye'deki çalışmalarda yapılaşma, turizm ve tarımsal faaliyetlerin üreme başarısını olumsuz etkileyebildiği, Leş Kargasının ise doğal yuva yırtıcılarından biri olduğu belirlenmiştir.

Bataklıkkırlangıcının beslenmesinin büyük bölümünü böcekler oluşturur. Çekirgeler, büyük kınkanatlılar, çeşitli sinekler, termitler ve diğer uçan böcekler başlıca avları arasındadır; uygun koşullarda yerdeki omurgasızları da toplar. Beslenme biçimi türün en dikkat çekici özelliklerinden biridir. Bir kıyı kuşu olmasına rağmen avının önemli bölümünü havada yakalar. Uzun, sivri kanatları ve çatallı kuyruğu sayesinde kırlangıçları andıran hızlı manevralar yaparak böcekleri uçuş sırasında takip eder. Özellikle günün serinleyen saatlerinde ve alacakaranlıkta hareketliliği artabilir. Sürü halinde beslenen bireyler böceklerin yoğunlaştığı sulak alanlar, meralar ve açık düzlükler üzerinde sürekli ileri geri uçabilir. Böcekler yere yakın olduğunda yürüyerek veya kısa koşularla da avlanır. Su kenarındaki açık habitatlar bu nedenle iki işlevi birlikte yerine getirir: yerde güvenli yuvalama alanı sağlarken aynı zamanda yüksek böcek üretimi sayesinde zengin bir besin kaynağı oluşturur. Göç dönemlerinde de böcek bakımından verimli sulak alanlarda kısa süreli konaklayarak enerji depolaması uzun mesafeli yolculuğunu sürdürebilmesi açısından önem taşır.