Bıldırcınkılavuzu

Bıldırcınkılavuzu, Avrupa'nın batısından Rusya ve Batı Sibirya üzerinden Orta Asya'ya kadar uzanan geniş Palearktik kuşakta üreyen, uzun mesafeli göç yapan bir yelve türüdür. Avrupa'da özellikle doğu ve kuzey kesimlerde daha yaygındır. Sonbaharda üreme bölgelerini terk eden kuşlar Akdeniz çevresi ve Kuzey Afrika üzerinden güneye ilerler; kışı büyük ölçüde Sahra Altı Afrika'nın orta, doğu ve güney kesimlerindeki uygun otlaklarda geçirir. İlkbaharda yeniden kuzeye döner. Türkiye hem göç yolu üzerindedir hem de az sayıda bireyin ürediği ülkeler arasındadır. İlkbahar ve sonbahar geçişlerinde ülkenin farklı bölgelerinde görülebilir; uygun nemli çayırlarda ve yüksek otlu alanlarda yaz döneminde de bulunabilir. Üreme dağılımı yerel ve seyrektir. Göç sırasında yoğun bitki örtüsü bulunan tarım alanları, çalılıklar ve nemli düzlüklerde konaklayabilir; örtü içinde kaldığından gündüz fark edilmesi zordur. Gizli yaşam biçimi nedeniyle varlığı çoğu zaman doğrudan gözlemden çok, özellikle geceleri tekrarlanan karakteristik erkek çağrılarıyla anlaşılır.

Bıldırcınkılavuzu, tıknaz gövdeli, kısa kuyruklu ve yuvarlak kanatlı bir yelvedir. Genel görünüşü sarımsı kahverengi ve kızıl tonlardadır. Sırt ve kanat üstlerinde koyu merkezli tüyler ile açık renkli kenarlar karmaşık bir desen oluşturur ve uzun otlar arasında etkili kamuflaj sağlar. Başın yanları, kaş bölgesi ve göğsün üst kısmında grimsi tonlar görülebilir; böğürlerde kızıl kahverengi enine bantlar belirgindir. Gaga kısa, güçlü ve açık renklidir; bacaklar açık kahverengi veya grimsi tonlardadır. Erkek ve dişi genel görünüş bakımından birbirine benzer, ancak erkeğin baş ve göğüs bölgesindeki gri tonlar çoğunlukla daha belirgindir. Genç bireyler daha mat, sarımsı kahverengi ve daha az gri görünür. Benzer yelvelerden sıcak kahverengi üst tarafı, daha tekdüze alt tarafı ve habitatıyla ayrılır. Uçarken kızıl kahverengi kanatları dikkat çeker; uçuşu genellikle kısa, alçak ve isteksizdir. Tehlike karşısında çoğu zaman havalanmak yerine yoğun bitkiler arasında hızla koşarak uzaklaşır. Erkeklerin üreme döneminde gece boyunca tekrarladığı sert, iki heceli çağrı türün en karakteristik özelliklerinden biridir ve oldukça uzak mesafelerden duyulabilir.

Bıldırcınkılavuzu, sanılanın aksine açık suya veya sazlıklara bağımlı bir yelve değildir; esas olarak yoğun otsu bitki örtüsüne sahip nemli çayırlar ve geleneksel biçme alanlarında yaşar. Taşkın ovaları, nehir vadilerindeki çayırlar, yüksek otlu meralar, yoncalıklar, biçilen otlaklar ve yer yer tahıl tarlaları kullanılabilir. Bitki örtüsünün kuşu tamamen gizleyecek kadar yüksek ve sık, fakat yerde rahatça yürüyebileceği kadar geçirgen olması önemlidir. İlkbaharda erken gelişen uzun bitkiler barınak sağlar; sezon ilerledikçe daha geniş çayırlara geçebilir. Erkekler geceleri yoğun biçimde öter ve birden fazla dişiyle eşleşebilir. Yuva doğrudan zeminde, yüksek otların arasına iyi gizlenmiş sığ bir çukur halinde yapılır. Dişi kuluçka ve yavru bakımının büyük bölümünü üstlenir. Yavrular yumurtadan çıktıktan kısa süre sonra yürüyebilir ve bitki örtüsü içinde annelerini takip eder. Erken ve mekanik biçme yetişkinleri ve yavruları koruyucu örtüden yoksun bırakabilir. Bu nedenle geç biçilen ve kaçış alanları bulunan çayırlar özellikle değerlidir.

Bıldırcınkılavuzu ağırlıklı olarak küçük omurgasızlarla beslenen, ancak bitkisel kaynaklardan da yararlanan fırsatçı bir türdür. Böcekler, böcek larvaları, çekirgeler, sinekler, örümcekler, solucanlar, küçük salyangozlar ve diğer kara omurgasızları başlıca besinleri arasındadır. Zaman zaman tohumlar ve bitkilerin yumuşak kısımlarını da tüketebilir. Besinini çoğunlukla yoğun otların arasında yerde yürüyerek arar; yaprakların, sapların ve toprak yüzeyinin üzerindeki küçük canlıları gagasıyla toplar. Çoğu beslenme davranışı bitki örtüsünün içinde gerçekleşir. Yavruların hızlı gelişme döneminde böcekler ve diğer protein bakımından zengin omurgasızlar özellikle önemlidir. Besin içeriği mevsime ve bulunduğu alandaki kaynaklara göre değişir.