Boz Çinte

Boz Çinte, dünya dağılımının büyük bölümü Türkiye ve yakın çevresinde bulunan, sınırlı yayılışlı ve uzun mesafeli göçmen bir çinte türüdür. Üreme alanları Ege Denizi'nin doğusundaki bazı Yunan adalarından Türkiye üzerinden Güney Kafkasya, kuzey Irak ve İran'ın Zagros kuşağına kadar uzanır. Türkiye türün küresel üreme dağılımının merkezinde yer alır. Batı ve Orta Anadolu'da cineracea, Güneydoğu Anadolu'da daha sarı semenowi formu görülür. Develi ve Kilis çevresi önemli üreme alanları arasında gösterilmiştir. Tamamen göçmendir. Yaz sonunda üreme alanlarını terk ederek Levant ve Arap Yarımadası üzerinden güneye hareket eder. Kışlama alanları hâlâ eksik bilinir; kayıtlar özellikle Eritre, Yemen ve Kızıldeniz çevresinde yoğunlaşır. Türkiye'de ilkbaharda üreme alanlarına dönüşü nisan sonlarına doğru belirginleşir; sonbahar göçü ise yaz sonundan itibaren başlar.

Boz Çinte sade renklerine rağmen yakından bakıldığında karakteristik bir çintedir. Gaga kısa ve konik, gövde ince, kuyruk nispeten uzundur. Üreme giysisindeki cineracea erkeğinin başı ve göğsü soluk sarımsı-yeşil, sırtı ve kanatları gri-kahverengidir; boğaz ve yüz çevresinde daha canlı sarı tonlar görülebilir. Karın çoğunlukla soluk ve grimsi, kuyruk koyudur. semenowi erkeklerinde sarılık alt tarafa daha geniş yayılır. Dişi çok daha siliktir: baş ve üst taraf gri-kahverengi, alt taraf açık kirli sarı veya kremdir ve ince koyu çizgiler bulunabilir. Gençler dişiye benzer fakat daha belirgin çizgilidir. Dış kuyruk tüylerindeki açıklık uçuşta seçilebilir. Karabaşlı Çinte erkeğinin siyah başı ve kestane sırtı bulunmadığından erişkin erkeklerin ayrımı kolaydır; dişi ve gençlerde ise baş deseni, genel renk, çizgilenme ve kuyruk ayrıntıları birlikte değerlendirilmelidir. Erkekler üreme döneminde kaya, çalı tepesi, ağaç, tel veya direk gibi açık noktalara çıkarak öter. Ötüşü kısa ve sade hecelerden oluşur. Tehlikede çoğunlukla yakındaki kayalık veya çalılığa geçer.

Boz Çinte sıcak ve kurak iklimli, taşlık ve kayalık yamaçlarla güçlü biçimde ilişkilidir. Üreme habitatı genellikle seyrek çalılarla kaplı açık tepeler, kuru vadiler, kayalık dağ etekleri, bozkır karakterli yamaçlar ve düşük yoğunluklu tarım alanlarının oluşturduğu mozaiktir. Batıda alçak kayalık yamaçlardan İç ve Doğu Anadolu'nun yüksek alanlarına kadar çıkabilir. Güneydoğu Anadolu'da semenowi, korunaklı vadilerde meyve bahçeleri ve küçük tarlalarla çevrili taşlık yamaçlarda da üreyebilir. Tamamen çıplak kayalıklar yerine seyrek ot, bodur çalı ve dağınık ağaçların bulunduğu alanlar daha elverişlidir. Erkekler belirgin kaya, çalı ve telleri ötüş noktası olarak kullanır. Yuva yerde, çoğunlukla bir kayanın kenarında veya bitki örtüsünün altında iyi gizlenmiş sığ bir çukura yapılır. Saplar, kuru otlar ve yapraklarla oluşturulan yuva ince kökler ve yumuşak materyalle döşenir. Aşırı otlatma, tarımsal dönüşüm ve yapılaşma üreme habitatlarını olumsuz etkileyebilir. Kışın da açık ve yarı açık kurak habitatlar kullanılır; Kızıldeniz çevresindeki kayalık düzlükler, kısa otlu alanlar, vadiler, seyrek çalılıklar ve düşük yoğunluklu tarım arazilerinde küçük gruplar halinde görülebilir.

Boz Çinte hem tohum hem de küçük omurgasızlarla beslenir. Üreme döneminde kınkanatlılar, tırtıllar, sinekler, çekirgeler, örümcekler, pupalar ve küçük salyangozlar gibi hayvansal besinlerin önemi artar; yavrulara da protein bakımından zengin küçük omurgasızlar taşınır. Bunun yanında çeşitli otsu bitkilerin tohumlarını tüketir. Besinini çoğunlukla yerde, taşların ve seyrek bitkilerin arasında yürüyerek toplar. Üreme dönemi dışında diyetin daha büyük bölümünü tohumların oluşturduğu düşünülmektedir; göç sırasında da uygun olduğunda omurgasızlardan yararlanır. Kışlama alanlarında kısa otlu kayalık zeminlerde ve tohum veren bitkilerin bulunduğu açıklıklarda beslenebilir, zaman zaman diğer çinte ve küçük tohumcul kuşlarla gevşek sürüler oluşturabilir.