Boz Ebabil

Boz Ebabil, ağırlıklı olarak Akdeniz havzası, Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Arap Yarımadası çevresinde dağılım gösteren göçmen bir ebabil türüdür. Avrupa’da özellikle İber Yarımadası, Akdeniz kıyıları, İtalya, Balkanların güneyi ve bazı adalarda ürer. Doğudaki dağılımı Anadolu üzerinden Orta Doğu’ya uzanır. Türkiye’de yaz göçmeni olarak görülür ve özellikle Ege, Akdeniz ve Marmara çevresinde uygun kayalıklar ile yerleşimlerde üreyebilir; göç dönemlerinde iç kesimlerde de gözlenebilir. İlkbaharda üreme alanlarına gelir, yaz sonu ve sonbaharda güneye hareket ederek kışlama bölgelerine çekilir. Bazı güney popülasyonlarında hareketler daha kısa mesafeli olabilir. Yaşamının büyük bölümünü havada geçiren son derece hareketli bir türdür. Üreme kolonileri çevresinde gruplar halinde yüksek sesle uçması karakteristiktir. Göç sırasında tek başına, küçük gruplar halinde veya diğer ebabillerle birlikte görülebilir.

Uzun, orak biçimli kanatları, kısa gövdesi ve çatallı kuyruğuyla tipik bir ebabildir. Genel rengi kahverengimsi veya sütlü kahverengi tonlarındadır ve uygun ışıkta Ebabil’den daha açık görünür. Başın ön bölümü nispeten soluktur; koyu göz çevresi açık renkli yüz üzerinde belirgin bir maske etkisi oluşturur. Boğazdaki beyazımsı leke Ebabil’dekinden daha geniş ve yaygındır. Alt tarafındaki tüylerin açık kenarları özellikle karın ve böğürlerde pullu bir görünüm meydana getirir. Kanat uçları nispeten daha yuvarlak, kuyruğun çatalı ise Ebabil’e göre genellikle daha sığdır. Kanatlarda koyu dış el telekleriyle daha açık iç bölümler arasında ton farkı görülebilir. Erkek ve dişi dış görünüş bakımından benzerdir. Genç bireylerde tüylerin açık kenarları daha belirgin olduğundan pullu görünüm güçlenebilir. Ebabil ile ayrımı her zaman kolay değildir; ışık koşulları tüy rengini ciddi biçimde değiştirebildiğinden yalnızca genel rengin kullanılması güvenilir değildir. Baş deseni, geniş boğaz lekesi, alt taraftaki pullanma, kanat yapısı ve kuyruk biçiminin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Boz Ebabil özellikle sıcak ve kurak iklimlerdeki kıyı kayalıkları, sarp vadiler, kanyonlar ve insan yerleşimleriyle ilişkilidir. Doğal ortamda kaya yarıkları ve uçurum boşluklarında yuvalarken şehirlerde yüksek binaların çatı altları, duvar çatlakları, köprüler ve eski yapıların boşluklarını kullanabilir. Aynı bölgede Ebabil ile birlikte yuvalaması mümkündür. Yuvasını korunaklı bir oyuk içerisinde tüy, kuru ot ve havada yakaladığı hafif bitkisel materyalleri tükürüğüyle birbirine yapıştırarak oluşturur. Çoğunlukla koloni halinde ürer ve uygun yuva alanları uzun yıllar kullanılabilir. Beslenme sırasında yuva çevresiyle sınırlı kalmaz; açık araziler, tarım alanları, sulak alanlar, kıyılar ve şehirlerin üzerinde geniş mesafeler dolaşabilir. Havadaki böcek yoğunluğuna bağlı olarak farklı yüksekliklerde avlanır. Kötü hava koşullarında besin bulmak için koloniden oldukça uzak bölgelere hareket edebilir.

Boz Ebabil tamamen havada avlanmaya uyum sağlamıştır ve beslenmesinin temelini uçan küçük eklembacaklılar oluşturur. Sinekler, sivrisinekler, küçük kınkanatlılar, kanatlı karıncalar, yaprak bitleri ve çeşitli küçük böceklerle birlikte rüzgârla taşınan örümcekleri de yakalar. Avlanırken sürekli uçuş halindedir; geniş ağız açıklığını kullanarak havadaki küçük canlıları toplar. Böceklerin yoğunlaştığı bölgelerde gruplar halinde beslenebilir ve hava koşullarına göre yere yakın seviyelerden oldukça yükseklere kadar çıkabilir. Yavrular için yakalanan çok sayıda küçük böcek ağız ve boğazda tükürükle bir araya getirilerek besin topağı haline getirilir ve yuvaya taşınır. Yağış, rüzgâr ve sıcaklık havadaki böcek miktarını değiştirdiğinden günlük beslenme alanları da hızla değişebilir. Bu nedenle tür, uygun böcek yoğunluklarını bulabilmek için gün içerisinde geniş alanları tarayabilir.